50 câu hỏi thường gặp về PCCC tại Việt Nam

1. PCCC là gì?

PCCC là viết tắt của “Phòng Cháy và Chữa Cháy“. Thuật ngữ này thường dùng trong lĩnh vực an toàn, bảo vệ môi trường và bảo vệ con người trước sự cố cháy nổ.

PCCC gồm tổ hợp biện pháp, kỹ thuật và quy định. Mục đích là ngăn cháy phát sinh và lan rộng. PCCC cũng gồm các phương án kiểm soát, dập tắt cháy nhanh để giảm thiệt hại về người và tài sản.

Ở Việt Nam, Cảnh sát Phòng cháy và Chữa cháy chủ yếu quản lý và giám sát lĩnh vực này. Đây là một bộ phận của Bộ Công an. Cơ quan này chịu trách nhiệm phòng ngừa, giám sát và ứng phó với hỏa hoạn, sự cố cháy nổ.

Nhiệm vụ gồm kiểm tra, tư vấn và cấp phép về an toàn PCCC cho tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân. Cơ quan này cũng tổ chức chiến dịch tuyên truyền. Cơ quan này cũng đào tạo cộng đồng để nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng cháy, chữa cháy.

An toàn PCCC tại Việt Nam chủ yếu theo các văn bản sau:

1. Luật Phòng cháy và Chữa cháy: Luật số 27/2001/QH10 ngày 29 tháng 6 năm 2001 của Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 04 tháng 10 năm 2001. Luật được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 40/2013/QH13 ngày 22 tháng 11 năm 2013. Đây là văn bản pháp luật cơ bản và quan trọng nhất. Luật là khung pháp lý tổng thể cho công tác PCCC. Luật quy định biện pháp phòng ngừa, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân và xử lý vi phạm.
2. Nghị định của Chính phủ: Các nghị định thường hướng dẫn thi hành Luật PCCC. Các nghị định quy định chi tiết biện pháp an toàn, quy định kỹ thuật và trách nhiệm của các bên liên quan. Đáng chú ý nhất là Nghị định số 136/2020/NĐ – CP.
3. Thông tư của Bộ Công an: Bộ Công an, qua Cục Cảnh sát PCCC và Cứu nạn Cứu hộ, ban hành thông tư hướng dẫn cụ thể. Thông tư hướng dẫn thực hiện quy định của luật và nghị định về PCCC. Thông tư gồm cả tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn PCCC.
4. Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) và Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) liên quan đến PCCC: Quy chuẩn và tiêu chuẩn nêu yêu cầu kỹ thuật khi thiết kế, xây dựng và vận hành công trình. Mục đích là đảm bảo an toàn PCCC. Đáng chú ý nhất là: QCVN 02, QCVN 06, TCVN 3890, TCVN 5738 và TCVN 7336.

Các văn bản này tạo nên hệ thống pháp lý toàn diện. Hệ thống này nhằm nâng cao ý thức và trách nhiệm của cộng đồng về PCCC, đồng thời phòng ngừa và giảm rủi ro, hậu quả do cháy nổ.

2. Hệ thống PCCC phải kiểm tra, bảo dưỡng, bảo trì định kỳ không?

Căn cứ TCVN 3890-2023 mới nhất, điều 4.14 quy định: Các phương tiện, hệ thống phòng cháy, chữa cháy quy định trong tiêu chuẩn này phải được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ theo quy định của pháp luật và các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành liên quan hoặc hướng dẫn của đơn vị sản xuất.

Việc kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ cần được lập thành biên bản ghi nhận kết quả. Việc này chịu sự giám sát của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền theo phân cấp.

Bảo dưỡng định kỳ là phần không thể thiếu trong quản lý an toàn cháy nổ. Việc này giúp bảo vệ mọi người và tài sản tốt nhất có thể. Có 6 lý do nên làm:

1. Đảm bảo hoạt động hiệu quả: Bảo dưỡng giúp mọi thiết bị PCCC hoạt động hiệu quả và đáng tin cậy khi cần. Việc này gồm kiểm tra bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, hệ thống phun nước tự động và các thiết bị khác.
2. Phát hiện sớm các vấn đề: Theo thời gian, thiết bị có thể hỏng hoặc hao mòn. Khi đó hiệu quả giảm, thậm chí thiết bị không hoạt động. Bảo dưỡng giúp phát hiện và sửa chữa trước khi thành nguy cơ lớn.
3. Tuân thủ pháp luật: Nhiều quốc gia và địa phương có quy định hệ thống PCCC phải bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo an toàn cho mọi người và tài sản. Không bảo dưỡng có thể vi phạm pháp luật và bị phạt.
4. Giảm thiểu rủi ro và thiệt hại: Hệ thống PCCC hoạt động tốt có thể giảm đáng kể rủi ro và mức thiệt hại do hỏa hoạn. Nhờ đó mạng sống và tài sản được bảo vệ.
5. Tiết kiệm chi phí: Bảo dưỡng định kỳ có thể tốn kém. Nhưng về lâu dài, việc này có thể giúp tiết kiệm chi phí. Nó ngăn sự cố hỏa hoạn lớn và giảm chi phí sửa chữa, thay thiết bị hỏng.
6. Tăng cường ý thức an toàn: Bảo dưỡng cũng là cơ hội nâng cao ý thức và kiến thức về PCCC. Đối tượng gồm nhân viên và cư dân trong khu vực được bảo vệ.

3. Những thiết bị PCCC nào phải dán tem kiểm định của cảnh sát?

DANH MỤC PHƯƠNG TIỆN PHÒNG CHÁY VÀ CHỮA CHÁY THUỘC DIỆN KIỂM ĐỊNH (Kèm theo Nghị định số: 136/2020/NĐ-CP ngày 24 tháng 11 năm 2020 của Chính phủ)

1. Xe chữa cháy; xe cứu nạn, cứu hộ; xe thang chữa cháy; xe trạm bơm; xe cung cấp chất khí chữa cháy; xe chở và nạp bình khí thở chữa cháy; xe hút khói; tàu, xuồng ca nô chữa cháy; máy nạp khí sạch.

2. Máy bơm chữa cháy.

3. Phương tiện chữa cháy thông dụng: Vòi chữa cháy; lăng chữa cháy; đầu nối, trụ nước chữa cháy; bình chữa cháy các loại.

4. Chất chữa cháy gốc nước, chất tạo bọt chữa cháy.

5. Mẫu kết cấu được bọc bảo vệ bằng các chất hoặc vật liệu chống cháy; mẫu cấu kiện ngăn cháy (cửa ngăn cháy, vách ngăn cháy, van ngăn cháy, màn ngăn cháy).

6. Thiết bị thuộc hệ thống báo cháy: Tủ trung tâm báo cháy, đầu báo cháy các loại, chuông báo cháy, đèn báo cháy, nút ấn báo cháy.

7. Thiết bị thuộc hệ thống chữa cháy (bằng khí, sol-khí, nước, chất chữa cháy gốc nước, bọt, bột): Tủ điều khiển hệ thống chữa cháy tự động; chuông, còi, đèn cảnh báo xả chất chữa cháy, nút ấn xả chất chữa cháy; van báo động, van tràn ngập, van chọn vùng, công tắc áp lực, công tắc dòng chảy; ống phi kim loại dùng trong hệ thống cấp nước chữa cháy, ống mềm dùng cho đầu phun chữa cháy; đầu phun chất chữa cháy các loại; chai chứa khí.

8. Đèn chỉ dẫn thoát nạn, đèn chiếu sáng sự cố.

9. Quần, áo, mũ, ủng, găng tay chữa cháy chuyên dụng./.

4. Các biện pháp PCCC cơ bản gồm những gì?

Các biện pháp PCCC cơ bản thường gồm những yếu tố sau:

• Tuyên truyền và đào tạo: Tổ chức tuyên truyền, đào tạo về an toàn PCCC cho mọi người. Mục đích là nâng cao ý thức, kiến thức phòng cháy, chữa cháy và kỹ năng thoát hiểm khi có sự cố.
• Kiểm tra và bảo dưỡng thiết bị PCCC: Định kỳ kiểm tra, bảo dưỡng bình chữa cháy, hệ thống báo cháy, hệ thống phun nước tự động. Thiết bị phải luôn sẵn sàng hoạt động khi cần.
• Lắp đặt hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động: Hệ thống báo cháy tự động phát hiện sớm các đám cháy nhỏ. Hệ thống chữa cháy tự động như sprinkler có thể khống chế hoặc dập tắt lửa ngay từ giai đoạn đầu.
• Tuân thủ quy chuẩn về thiết kế và xây dựng: Áp dụng quy chuẩn, tiêu chuẩn PCCC khi thiết kế, xây dựng và cải tạo công trình. Ví dụ: quy định về lối thoát hiểm, vật liệu chống cháy.
• Biển báo an toàn và lối thoát hiểm: Lắp biển báo an toàn và chỉ dẫn lối thoát hiểm rõ ràng. Nhờ đó mọi người có thể nhanh chóng tìm thấy lối thoát khi khẩn cấp.
• Thực hành diễn tập PCCC: Tổ chức thường xuyên diễn tập thoát hiểm và chữa cháy. Mọi người làm quen với kỹ năng cần thiết, nên bình tĩnh và tự tin hơn trong tình huống thực tế.
• Quản lý chất dễ cháy: Kiểm soát chặt việc sử dụng, lưu trữ và xử lý chất dễ cháy trong môi trường làm việc và sinh hoạt. Việc này giảm nguy cơ cháy nổ.
• Thiết lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp: Xây dựng và duy trì kế hoạch ứng phó cho tình huống cháy, nổ. Kế hoạch gồm phương án sơ tán, liên lạc khẩn cấp và hợp tác với cơ quan chữa cháy địa phương.

Thực hiện đồng bộ và hiệu quả các biện pháp này góp phần đáng kể giảm rủi ro và hậu quả do cháy nổ. Các biện pháp này bảo vệ an toàn cho mọi người và tài sản.

5. Tại sao phải tuân thủ quy định về PCCC?

Tuân thủ quy định về PCCC không chỉ là một yêu cầu pháp lý bắt buộc. Đây còn là một biện pháp thiết yếu để bảo vệ tính mạng và tài sản.

Tuân thủ nghiêm các quy định giúp giảm nguy cơ và hậu quả nghiêm trọng do hỏa hoạn. Việc này cũng đảm bảo an toàn cho mọi người trong cộng đồng và môi trường làm việc. Nhờ đó hoạt động kinh doanh duy trì liên tục, không gián đoạn. Doanh nghiệp cũng giảm rủi ro pháp lý và tài chính từ các hình phạt do vi phạm.

Việc này còn thể hiện trách nhiệm xã hội và đạo đức của cá nhân, doanh nghiệp đối với an toàn chung. Tuân thủ tốt các quy định PCCC cũng có thể giúp giảm chi phí bảo hiểm, một lợi ích tài chính không nhỏ. Vì vậy, tuân thủ quy định PCCC là phần quan trọng không thể bỏ qua khi quản lý rủi ro và bảo vệ cộng đồng.

Cá nhân, tổ chức không tuân thủ quy định về PCCC sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Trong một số trường hợp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cần phải chủ động phòng cháy và sẵn sàng chữa cháy!

6. Chủ nhà trọ, văn phòng cho thuê cần làm gì để phòng ngừa hoả hoạn, cháy nổ?

Chủ nhà và người quản lý cần thực hiện các biện pháp quan trọng sau. Mục đích là kiểm soát rủi ro cháy nổ trong nhà ở, nhà trọ và nhà cho thuê:

1. Lắp đặt hệ thống báo cháy và phòng cháy: Trang bị đủ thiết bị báo cháy, bình chữa cháy và hệ thống phun nước tự động. Đặt ở các khu vực cần thiết. Bảo dưỡng định kỳ để mọi thiết bị hoạt động tốt.
2. Kiểm tra hệ thống điện: Kiểm tra định kỳ dây điện, ổ cắm và các thiết bị điện để phát hiện sự cố và nguy cơ cháy nổ. Tránh quá tải công suất. Dùng thiết bị điện an toàn.
3. Quản lý và lưu trữ chất dễ cháy: Hạn chế lưu trữ vật liệu dễ cháy trong nhà. Bảo quản chúng cách ly và an toàn.
4. Tuyên truyền và đào tạo về phòng cháy và chữa cháy: Tổ chức tập huấn về an toàn PCCC cho người thuê và nhân viên quản lý. Mọi người phải biết dùng bình chữa cháy và biết vị trí lối thoát hiểm. Mọi người cũng phải hiểu cách ứng phó khi có cháy.
5. Thiết kế và bố trí hợp lý: Thiết kế và bố trí nhà ở, nhà trọ, nhà cho thuê phải tuân thủ quy định về an toàn phòng cháy. Lối thoát hiểm phải rõ ràng và không bị cản trở.
6. Kiểm tra và bảo dưỡng thiết bị gas: Nếu dùng gas, kiểm tra định kỳ ống dẫn gas và thiết bị sử dụng gas. Rò rỉ gas là nguyên nhân hàng đầu gây cháy nổ.
7. Tuân thủ quy định pháp luật: Tuân thủ nghiêm quy định pháp luật về an toàn PCCC. Việc này gồm đăng ký và kiểm định an toàn với cơ quan chức năng.
8. Bảo hiểm: Xem xét mua bảo hiểm cháy nổ cho nhà ở, nhà trọ, nhà cho thuê. Bảo hiểm giảm tác động tài chính nếu sự cố xảy ra.

Áp dụng các biện pháp này giúp bảo vệ tài sản và mạng sống. Nó cũng giảm thiệt hại và giúp phục hồi nhanh sau sự cố.

7. Khi thiết kế một ngôi nhà trước khi xây dựng, cần chú ý những gì để đảm bảo an toàn PCCC?

Khi xây nhà, chọn vật liệu đóng vai trò quan trọng trong an toàn PCCC. Sử dụng vật liệu có khả năng chống cháy cao như bê tông, gạch, đá hoặc vật liệu chống cháy hiện đại. Vật liệu này tăng an toàn cho ngôi nhà. Trần và sàn nên dùng vật liệu không cháy hoặc chậm cháy để hạn chế lửa lan.

Thiết kế đường thoát hiểm cũng là phần quan trọng. Mỗi tầng nên có ít nhất hai lối thoát hiểm, gồm cửa sổ và cửa chính. Không để vật cản ở bên ngoài các lối này. Cầu thang, nếu có, nên làm bằng vật liệu chống cháy. Cầu thang nên có lối thoát hiểm riêng, không qua khu vực chính của nhà.

Hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động là một phần không thể thiếu để tăng an toàn PCCC cho ngôi nhà. Lắp hệ thống báo cháy tự động có cảm biến khói và nhiệt ở các vị trí quan trọng như phòng khách, phòng ngủ và bếp. Đặt bình chữa cháy ở nơi dễ tiếp cận. Có thể cân nhắc lắp hệ thống phun nước tự động (sprinkler) để tăng khả năng phòng chống cháy.

Phân chia khu vực và tạo khoảng cách an toàn với công trình xung quanh là một biện pháp quan trọng để hạn chế nguy cơ lan truyền lửa. Chia nhà thành các khu vực có khả năng cô lập lửa. Dùng vách ngăn chống cháy giữa các phần của nhà. Nhờ đó dễ kiểm soát hơn khi xảy ra hỏa hoạn.

Hệ thống điện an toàn và thiết bị điện có tính năng an toàn cao cũng rất quan trọng. Dùng dây dẫn và thiết bị đạt chuẩn. Lắp thiết bị cắt điện tự động khi có sự cố. Tránh dùng thiết bị điện quá cũ hoặc không rõ nguồn gốc để giảm rủi ro cháy nổ do điện.

Công nghệ thông minh ngày càng không thể thiếu trong an toàn PCCC. Hệ thống giám sát và điều khiển từ xa giúp bạn theo dõi và phản ứng nhanh với tình huống khẩn cấp. Nhờ tích hợp cảm biến khói, nhiệt và hệ thống phun nước tự động.

Cuối cùng, tư vấn với các chuyên gia PCCC trước khi bắt đầu xây dựng là cực kỳ quan trọng. Sau khi xây xong, kiểm định định kỳ các hệ thống an toàn PCCC cũng cực kỳ quan trọng. Cách làm này giúp đảm bảo thiết kế tuân thủ mọi quy định về an toàn PCCC và các hệ thống luôn ở tình trạng tốt nhất. Nhờ đó môi trường sống an toàn hơn cho gia đình và cộng đồng.

thiết kế nhà ở đảm bảo an toàn pccc

8. Cách phân loại và xử lý chất thải dễ cháy?

Chất thải dễ cháy như giấy, bìa, vải và một số loại nhựa cần được quản lý cẩn thận để giảm nguy cơ cháy. Phân loại và xử lý đúng cách bảo vệ môi trường và đảm bảo an toàn cho khu dân cư, cơ sở kinh doanh. Dưới đây là một số lời khuyên:

Đầu tiên, phân loại chất thải ngay tại nguồn là bước quan trọng nhất. Bạn nên đặt thùng rác riêng cho chất thải dễ cháy và không dễ cháy. Cách này hạn chế chất thải dễ cháy tiếp xúc nguồn lửa và giảm khả năng bùng phát hỏa hoạn. Mọi người trong gia đình hoặc nơi làm việc phải hiểu rõ cách phân loại này.

Tiếp theo, bảo quản chất thải dễ cháy trong thùng chứa kín và chắc chắn, tránh xa nguồn nhiệt và tia lửa. Cách này ngăn chất thải tự bốc cháy hoặc bắt lửa từ nguồn bên ngoài. Nếu có thể, dùng thùng chứa chống cháy để tăng an toàn.

Xử lý chất thải dễ cháy cũng cần cẩn trọng. Nếu có điều kiện, hãy tái chế. Ví dụ, giấy và bìa có thể tái chế thành sản phẩm mới. Như vậy ít phải xử lý chúng như chất thải dễ cháy. Chất thải không tái chế được phải tiêu hủy tại cơ sở được phép, có biện pháp an toàn cháy nổ.

Ngoài ra, giáo dục cộng đồng về nguy cơ và cách xử lý chất thải dễ cháy là hết sức quan trọng. Các chiến dịch nâng cao nhận thức giúp mọi người hiểu tầm quan trọng của việc quản lý chất thải dễ cháy. Mọi người cũng áp dụng được biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Cuối cùng, cần duy trì kiểm tra và giám sát thường xuyên cách bảo quản và xử lý chất thải dễ cháy. Doanh nghiệp và hộ gia đình nên kiểm tra định kỳ để mọi biện pháp an toàn được tuân thủ. Nhờ đó giảm nguy cơ cháy nổ từ chất thải dễ cháy.

9. Các biện pháp phòng cháy khi sử dụng gas tại nhà?

Dùng gas tại nhà tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ cao nếu không quản lý cẩn thận. Dưới đây là các biện pháp phòng cháy quan trọng khi dùng gas trong gia đình:

• Kiểm Tra Hệ Thống Gas Định Kỳ: Kiểm tra định kỳ ống dẫn, bình gas và thiết bị dùng gas. Mục đích là phát hiện sớm dấu hiệu hỏng hóc hoặc rò rỉ. Thuê chuyên gia có chứng chỉ để đảm bảo an toàn.
• Lắp Đặt Cảm Biến Gas: Cảm biến gas cảnh báo sớm khi rò rỉ, giúp ngăn nguy cơ cháy nổ. Kiểm tra định kỳ để cảm biến luôn hoạt động tốt.
• Sử Dụng Đúng Cách: Luôn tuân thủ hướng dẫn sử dụng an toàn thiết bị gas. Không để vật liệu dễ cháy gần bếp gas hoặc bình gas.
• Giữ Khoảng Cách An Toàn: Đặt bình gas ở nơi thoáng đãng, xa khu vực nấu nướng và các nguồn nhiệt khác. Giữ khoảng cách an toàn giữa bình gas và thiết bị điện.
• Thực Hiện Biện Pháp An Toàn Khi Thay Gas: Khi thay bình gas mới, không để nguồn lửa hoặc nhiệt độ cao gần đó. Sau khi thay, kiểm tra kỹ để chắc chắn không rò rỉ.
• Đóng Cửa Van Gas Sau Khi Sử Dụng: Luôn đóng chặt van gas sau mỗi lần dùng để ngăn rò rỉ gas.
• Sử Dụng Thiết Bị Điện An Toàn: Tránh dùng thiết bị điện gần khu vực nấu nướng hoặc lưu trữ gas. Việc này ngăn tia lửa điện gây cháy.
• Giáo Dục Gia Đình Về An Toàn Gas: Mọi thành viên, kể cả trẻ em, nên biết cách dùng gas an toàn. Cả nhà cũng cần biết cách phản ứng khi khẩn cấp.
• Chuẩn Bị Phương Án Khẩn Cấp: Chuẩn bị kế hoạch và dụng cụ PCCC trong nhà, như bình chữa cháy dạng bột hoặc CO2, để dùng khi khẩn cấp.
• Phản Ứng Nhanh Khi Phát Hiện Rò Rỉ Gas: Nếu ngửi thấy mùi gas hoặc cảm biến báo động, không dùng công tắc điện và không tạo nguồn lửa. Mở cửa sổ để thông gió, đóng chặt van gas và liên hệ dịch vụ khẩn cấp.

Tuân thủ các biện pháp trên giúp giảm đáng kể nguy cơ cháy nổ do dùng gas trong gia đình. Nhờ đó bạn và gia đình được an toàn.

10. Có được dùng hệ thống camera trong nhà thực hiện chức năng báo cháy không?

Có. Tiêu chuẩn TCVN 7568 phần 29, ban hành năm 2023, cho phép dùng hệ thống báo cháy với đầu báo video là camera. Thiết bị này phải được cơ quan quản lý nhà nước kiểm định chất lượng và dán tem trước khi sử dụng.

Hệ thống báo cháy dùng camera kết hợp công nghệ phân tích hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là hướng tiếp cận mới trong phòng cháy chữa cháy. Camera được lắp tại các điểm chiến lược trong và xung quanh tòa nhà để giám sát thời gian thực.

AI phân tích hình ảnh để nhận diện nhanh dấu hiệu hỏa hoạn, như khói, ngọn lửa hoặc nhiệt tăng đột ngột. Khi phát hiện, hệ thống tự động cảnh báo. Nhân viên an ninh hoặc bộ phận quản lý có thể ứng phó kịp thời.

Một ưu điểm nổi bật là khả năng phát hiện sớm và chính xác tình huống nguy hiểm, giúp giảm thiệt hại về người và tài sản. Hệ thống có thể phân biệt khói hỏa hoạn với khói khác (ví dụ: khói nấu ăn), nên giảm đáng kể báo động giả. Hệ thống có thể dễ dàng tích hợp với hệ thống báo cháy và an ninh hiện có. Đây là giải pháp toàn diện để giám sát và ứng phó với hỏa hoạn.

Tuy nhiên, triển khai hệ thống này có một số thách thức. Chi phí ban đầu cho thiết bị và phần mềm có thể khá cao. Hệ thống cần bảo dưỡng định kỳ để hoạt động hiệu quả. Camera giám sát cũng đặt ra vấn đề quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân, cần xem xét cẩn thận.

Hệ thống báo cháy bằng camera dùng AI là giải pháp hiệu quả và tiên tiến cho PCCC, nhờ phát hiện sớm và chính xác nguy cơ hỏa hoạn. Khi cân nhắc áp dụng, hãy đánh giá kỹ chi phí và khả năng tích hợp với hệ thống hiện tại. Đặc biệt, cần xem xét các vấn đề về quyền riêng tư.

camera báo cháy FireSmart