Email: kinhdoanh@pccc.vn
Catalog FireSmart 07.2026Trụ nước chữa cháy
Trụ nước chữa cháy là gì?
Trụ nước chữa cháy (tiếng Anh: fire hydrant) là thiết bị chuyên dùng được lắp vào hệ thống đường ống cấp nước, đặt ngoài nhà, để lấy nước phục vụ chữa cháy. Xe chữa cháy hoặc lực lượng chữa cháy đấu vòi vào họng chờ của trụ, mở van và lấy nước từ mạng cấp nước đô thị hoặc mạng nội bộ của khu công nghiệp, khu dân cư.
Trụ nước gồm bốn bộ phận chính: van, thân trụ, đế trụ và họng chờ. Có hai loại: trụ nổi (họng chờ đặt nổi trên mặt đất) và trụ ngầm (đặt ngầm hoàn toàn dưới mặt đất, muốn lấy nước phải dùng cột lấy nước chữa cháy).
Ý chính
- Tiêu chuẩn sản phẩm hiện hành là TCVN 6379:2024, thay thế TCVN 6379:1998.
- Trụ nổi thông dụng có 1 họng lớn (đường kính trong 110 ± 2 mm) và 2 họng nhỏ (69 ± 2 mm).
- QCVN 10:2025/BCA quy định bán kính phục vụ và khoảng cách bố trí trụ — không lớn hơn 400 m tới mọi điểm của nhà (một số trường hợp), tối đa 150 m giữa các trụ dọc đường giao thông với công trình thuộc mục 10 Phụ lục C.
Định nghĩa & viện dẫn trong tiêu chuẩn, quy chuẩn Việt Nam
Trụ nước chữa cháy là một trong số ít thiết bị PCCC có tiêu chuẩn quốc gia riêng (xem đầy đủ tại hub Tiêu chuẩn & Quy chuẩn PCCC):
TCVN 6379:2024 (mục 3.1 — Trụ nước chữa cháy / fire hydrant): “Thiết bị chuyên dùng được lắp đặt vào hệ thống đường ống cấp nước dùng để lấy nước phục vụ chữa cháy. Trụ nước chữa cháy bao gồm các bộ phận chính như van, thân trụ, đế trụ và họng chờ có kích thước theo tiêu chuẩn. Trụ nước chữa cháy được chia làm hai loại là trụ nước chữa cháy nổi (trụ nổi) và trụ nước chữa cháy ngầm (trụ ngầm).”
TCVN 6379:2024 (mục 3.1.1 — Trụ nổi): “Loại trụ nước chữa cháy mà toàn bộ phần họng chờ đặt nổi trên mặt đất.” (mục 3.1.2 — Trụ ngầm): “Loại trụ nước chữa cháy được đặt ngầm toàn bộ dưới mặt đất. Muốn lấy nước qua trụ ngầm phải dùng cột lấy nước chữa cháy.“
TCVN 6379:2024 (mục 3.2 — Cột lấy nước chữa cháy / hydrant stand pipe): “Thiết bị chuyên dùng được trang bị theo xe chữa cháy, dùng nối với trụ ngầm để lấy nước. Cột lấy nước chữa cháy chỉ có hai họng chờ để cho xe chữa cháy hút nước trực tiếp; hoặc để lắp vòi chữa cháy lấy nước vào xe; hoặc trực tiếp chữa cháy.”
QCVN 03:2026/BCA (mục 1.4.9) dùng định nghĩa tương tự và viện dẫn TCVN 6379:2024; trụ nước chữa cháy nằm trong danh mục phương tiện PCCC phải kiểm định, với các chỉ tiêu như độ kín của trụ, van trụ nước và cơ cấu truyền động, lớp sơn, sự định vị của nắp trụ.
Về bố trí — QCVN 10:2025/BCA quy định:
QCVN 10:2025/BCA (mục H.1.4.6): “Các trụ cấp nước chữa cháy phải được bố trí ở khoảng cách không lớn hơn 2,5 m đến mép đường, nhưng không gần hơn 1 m đến tường ngôi nhà; cho phép bố trí trụ nước (trụ ngầm) nằm ở đường giao thông.”
QCVN 10:2025/BCA (mục H.1.4.7): “Các nhà, công trình được quy định tại mục 1 đến mục 9 Phụ lục C phải bố trí các trụ cấp nước chữa cháy bảo đảm bán kính phục vụ theo phương ngang không lớn hơn 400 m tính đến mọi điểm của nhà. Đối với các nhà, công trình có yêu cầu lưu lượng từ 25 L/s trở lên thì phải có tối thiểu 02 trụ… Các công trình được quy định tại mục 10 của Phụ lục C phải bố trí trụ cấp nước chữa cháy ngoài nhà dọc theo đường giao thông bảo đảm khoảng cách tối đa giữa các trụ là 150 m.”
Mục 2.3.2 của QCVN 10:2025/BCA còn cho phép không trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà khi công trình “nằm trong bán kính 400 m tính từ trụ cấp nước chữa cháy hoặc từ bến lấy nước của các nguồn nước tự nhiên hoặc nhân tạo” và lưu lượng/trữ lượng nước bảo đảm theo quy định.
Đối chiếu quốc tế (NFPA)
Trong hệ tiêu chuẩn Hoa Kỳ, trụ nước chữa cháy ngoài nhà thuộc NFPA 24 (Private Fire Service Mains and Their Appurtenances), việc kiểm tra – thử nghiệm – bảo trì thuộc NFPA 25. Điểm khác biệt lớn về cấu tạo: hệ Hoa Kỳ dùng phổ biến trụ kiểu dry barrel — van chính nằm sâu dưới mặt đất, dưới mực đóng băng, nên thân trụ luôn khô; còn ở vùng ấm dùng wet barrel có van ngay tại từng họng. Trụ nước Việt Nam theo TCVN 6379:2024 có lỗ xả nước tự động (đường kính không nhỏ hơn 8 mm, lượng nước đọng lại không lớn hơn 100 cm³) — cùng tinh thần chống đọng nước với kiểu dry barrel. Về màu sơn, hệ Hoa Kỳ dùng mã màu theo lưu lượng (NFPA 291), còn TCVN 6379:2024 quy định “toàn bộ nắp bảo vệ của trụ nổi phải sơn phản quang màu da cam hoặc màu vàng“. Các chuẩn NFPA mang tính tham chiếu, không đương nhiên bắt buộc tại Việt Nam.
Nguyên lý & phân loại
Nguyên lý: trụ nối vào đường ống cấp nước qua mặt bích ở đế trụ. Van trụ đóng kín khi không dùng. Khi cần lấy nước, quay tay/khớp truyền động làm trục ren nâng van lên (chiều cao nâng van 24–30 mm theo TCVN 6379:2024), nước dâng lên thân trụ và ra họng chờ. Sau khi đóng van, lỗ xả nước tự động tháo hết nước còn đọng trong thân trụ để tránh đóng cặn, ăn mòn hoặc đóng băng.
| Loại | Đặc điểm | Cách lấy nước |
|---|---|---|
| Trụ nổi (hydrant, pillar) | Toàn bộ họng chờ nổi trên mặt đất; cao 1.500 ± 20 mm | Đấu vòi trực tiếp vào 1 họng lớn hoặc 2 họng nhỏ |
| Trụ ngầm (hydrant, ground) | Đặt ngầm toàn bộ dưới mặt đất; cao 970 ± 20 mm | Phải vặn cột lấy nước chữa cháy mang theo xe vào trụ |
Phân biệt nhanh
Trụ nước chữa cháy đặt ngoài nhà trên mạng cấp nước, để lấy nước ra. Họng tiếp nước (họng chờ) cũng đặt ngoài nhà nhưng để xe chữa cháy bơm nước vào hệ thống của công trình — ngược chiều. Họng nước chữa cháy vách tường đặt trong nhà, có sẵn vòi và lăng. Bến lấy nước là chỗ xe chữa cháy hút nước từ ao, hồ, sông, bể.
Sản phẩm trụ nước chữa cháy của các hãng
Trụ nước dùng tại Việt Nam phải theo kích thước và đầu nối của TCVN 6379:2024 và TCVN 5739:2023, nên phần lớn là hàng sản xuất trong nước hoặc hàng nhập được chế tạo theo chuẩn Việt Nam (thông số theo tài liệu hãng; ảnh minh họa ghi rõ nguồn):
Tại Việt Nam
Đây là nhóm sản phẩm có nhiều nhà sản xuất trong nước. Ba điểm bắt buộc phải kiểm khi mua: (1) kích thước theo Bảng 1 của TCVN 6379:2024 — đặc biệt đường kính trong thân trụ 125 ± 2 mm, đường kính họng lớn 110 ± 2 mm và họng nhỏ 69 ± 2 mm; (2) họng chờ của trụ nổi phải phù hợp đầu nối loại ĐRT.H-125 (họng lớn) và ĐRT.P-80 hoặc ĐCR-80 (họng nhỏ) theo TCVN 5739; (3) có hồ sơ giấy phép lưu thông của mẫu phương tiện theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP (do bên sản xuất hoặc nhập khẩu thực hiện) và đã kiểm định theo QCVN 03:2026/BCA.
Mueller Water Products (Hoa Kỳ)
Một trong những nhà sản xuất trụ nước chữa cháy lớn nhất thế giới, dòng trụ kiểu dry barrel theo chuẩn AWWA/NFPA. Nguồn: muellerwaterproducts.com.
AVK Group (Đan Mạch)
Sản xuất trụ nổi và trụ ngầm theo chuẩn châu Âu (EN 14384 / EN 14339), với thân gang cầu và lớp phủ chống ăn mòn. Nguồn: avkvalves.com.
Naffco (UAE)
Cung cấp trụ nước chữa cháy nổi và ngầm cùng cột lấy nước, phổ biến ở châu Á và Trung Đông. Nguồn: naffco.com.
Lưu ý quan trọng: trụ nước nhập khẩu theo chuẩn Hoa Kỳ hoặc châu Âu thường có ren và đầu nối khác chuẩn Việt Nam — nếu lắp mà không có bộ chuyển đổi thì xe chữa cháy không đấu vòi được. Phải kiểm đầu nối theo TCVN 5739:2023 trước khi mua.
Tên gọi khác / từ đồng nghĩa
Cùng một thiết bị, thị trường Việt Nam gọi bằng nhiều tên: trụ nước chữa cháy = trụ cứu hỏa = trụ cấp nước chữa cháy = họng nước ngoài nhà = trụ chữa cháy ngoài nhà = fire hydrant. Theo loại: trụ nổi (pillar hydrant, above-ground hydrant) và trụ ngầm (ground hydrant, underground hydrant). QCVN 10:2025/BCA dùng cụm “trụ cấp nước chữa cháy”, còn TCVN 6379:2024 và QCVN 03:2026/BCA dùng “trụ nước chữa cháy” — cùng một thiết bị.
Thông số kỹ thuật điển hình
Bảng dưới đây trích theo Bảng 1 của TCVN 6379:2024 — đây là thông số bắt buộc, không phải giá trị tham khảo:
| Thông số | Trụ nổi | Trụ ngầm |
|---|---|---|
| Áp suất làm việc, không lớn hơn | 1 MPa (10 bar) | 1 MPa (10 bar) |
| Đường kính trong thân trụ | 125 ± 2 mm | 125 ± 2 mm |
| Chiều cao nâng của van | 24 – 30 mm | 24 – 30 mm |
| Chiều cao trụ nước | 1.500 ± 20 mm | 970 ± 20 mm |
| Số vòng quay để mở van hoàn toàn, không lớn hơn | 15 vòng | 15 vòng |
| Hệ số tổn thất áp suất, không lớn hơn | 1,2 × 10³ s²m⁻⁵ | 1,2 × 10³ s²m⁻⁵ |
| Số lượng họng chờ | 1 họng lớn + 2 họng nhỏ | — |
| Đường kính trong họng lớn / họng nhỏ | 110 ± 2 mm / 69 ± 2 mm | — |
| Mặt bích nối ống cấp nước | đường kính trong 100 ± 2 mm; 8 lỗ bulông Ø18 mm; vòng tròn tâm lỗ 180 ± 0,65 mm | như trụ nổi |
Yêu cầu kỹ thuật khác theo TCVN 6379:2024:
| Hạng mục | Yêu cầu |
|---|---|
| Áp suất thử bền | 1,5 lần áp suất làm việc, không nứt gãy hay biến dạng nhìn thấy được (mục 5.2) |
| Mô-men xoay đóng/mở van | không lớn hơn 150 Nm ở áp suất làm việc (mục 5.3) |
| Tải trọng dọc trục van chịu được | không nhỏ hơn 30.000 N (3.000 kgf) (mục 5.4) |
| Lượng nước đọng lại trong trụ | không lớn hơn 100 cm³ (mục 5.5) |
| Lỗ xả nước | bắt buộc có, đường kính không nhỏ hơn 8 mm; vị trí trên mặt đất cách ≤ 100 mm hoặc dưới mặt đất (mục 5.6) |
| Vật liệu thân và van | kim loại có độ bền kéo ≥ 15 kG/mm² và độ bền uốn ≥ 32 kG/mm² (mục 5.11) |
| Phần ren của trục van | thép không gỉ, cơ lý không thấp hơn thép 30Cr13 theo TCVN 10356 (mục 5.12) |
| Lớp sơn | không bong tróc, đạt Loại 0 theo TCVN 2097; nắp bảo vệ trụ nổi sơn phản quang màu da cam hoặc màu vàng (mục 5.17) |
| Ghi nhãn | tên/ký hiệu và địa chỉ cơ sở sản xuất, tên sản phẩm, năm sản xuất, số hiệu tiêu chuẩn (mục 7.1) |
Quy đổi: 1 MPa = 10 bar = 1.000 kPa ≈ 145 psi.
Thiết bị thường đi cùng
| Thiết bị | Vai trò liên quan |
|---|---|
| Cột lấy nước chữa cháy | Bắt buộc để lấy nước từ trụ ngầm; mang theo xe chữa cháy |
| Đầu nối chữa cháy (TCVN 5739:2023) | Nối vòi vào họng chờ — ĐRT.H-125 cho họng lớn, ĐRT.P-80/ĐCR-80 cho họng nhỏ |
| Cuộn vòi & lăng phun chữa cháy | Triển khai nước từ trụ tới đám cháy |
| Xe chữa cháy | Hút nước từ trụ hoặc dùng trụ làm nguồn tiếp nước |
| Bể nước chữa cháy / bến lấy nước | Nguồn thay thế khi mạng cấp nước không đủ lưu lượng, trữ lượng |
| Họng tiếp nước của công trình | Nơi xe chữa cháy bơm nước lấy từ trụ vào hệ thống bên trong nhà |
Cách chọn và bố trí trụ nước chữa cháy
- Chọn loại: trụ nổi dễ tìm, dễ thao tác nhưng dễ bị va chạm giao thông; trụ ngầm không vướng mặt bằng nhưng phải có cột lấy nước và dễ bị lấp mất nắp.
- Kiểm kích thước theo Bảng 1 TCVN 6379:2024 và đầu nối theo TCVN 5739:2023 — đây là điều kiện để xe chữa cháy đấu vòi được.
- Bố trí theo QCVN 10:2025/BCA: cách mép đường không quá 2,5 m, cách tường nhà không gần hơn 1 m; bán kính phục vụ không quá 400 m; công trình yêu cầu lưu lượng từ 25 L/s trở lên phải có tối thiểu 02 trụ.
- Kiểm lưu lượng và áp của mạng cấp nước tại vị trí trụ — trụ chỉ hữu ích khi mạng phía sau đủ nước.
- Bảo đảm tiếp cận: không để trụ bị hàng quán, xe cộ hay cây xanh che khuất; có biển báo và sơn phản quang theo mục 5.17.
- Chứng nhận: trụ nước là phương tiện PCCC — phải kiểm định theo QCVN 03:2026/BCA và có Giấy phép lưu thông theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Lắp đặt & bảo trì
TCVN 6379:2024 (mục 8.1) quy định: “Trụ nước phải lắp đặt ở tư thế thẳng đứng. Yêu cầu về lắp đặt, khoảng cách lắp đặt và thời gian bảo dưỡng trụ nước trong hệ thống dẫn nước theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.” Trường hợp không thể lắp trên vỉa hè, tiêu chuẩn cho phép lắp trụ ngầm dưới lòng đường. Khi bảo quản và vận chuyển phải đóng van; phần ren để hở và bề mặt kim loại không sơn phải bôi mỡ bảo quản (mục 7.3).
Về bảo dưỡng: QCVN 10:2025/BCA quy định bảo dưỡng ít nhất một năm một lần đối với hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà; việc bảo quản, bảo dưỡng thực hiện theo Thông tư 36/2025/TT-BCA. Nội dung nên có: mở van xả nước kiểm tra lưu lượng và độ trong của nước, kiểm tra lỗ xả có thông không, tra mỡ trục van, kiểm nắp và gioăng họng chờ, sơn lại lớp phản quang khi bạc màu, và phát quang xung quanh trụ.
Lỗi thường gặp & cách khắc phục
- Không mở được van do kẹt trục: lâu không vận hành, trục khô hoặc gỉ. Khắc phục: đưa vào lịch thử vận hành định kỳ, tra mỡ trục theo hướng dẫn; nếu mô-men xoay vượt 150 Nm thì đã có vấn đề (chuẩn TCVN 6379:2024 mục 5.3).
- Đầu nối không khớp với vòi của xe chữa cháy: mua trụ nhập khẩu theo chuẩn nước ngoài. Khắc phục: kiểm đầu nối theo TCVN 5739:2023 ngay khi nghiệm thu; nếu đã lắp thì trang bị bộ chuyển đổi và ghi rõ trên biển báo tại trụ.
- Nước đọng trong thân trụ: lỗ xả bị tắc bởi bùn đất hoặc bị bịt khi thi công. Khắc phục: thông lỗ xả (đường kính không nhỏ hơn 8 mm theo mục 5.6), làm lớp đá dăm thoát nước quanh đế trụ.
- Rò rỉ ở mặt bích hoặc cổ trục: gioăng lão hóa, bulông lỏng. Khắc phục: siết lại theo mô-men, thay gioăng; sau sửa phải thử kín ở áp suất làm việc như mục 5.3.
- Trụ bị che khuất, mất nắp, mất biển báo: lỗi vận hành phổ biến ở đô thị. Khắc phục: đưa trụ vào danh mục kiểm tra định kỳ của cơ sở, sơn phản quang, đặt biển và cọc bảo vệ chống va xe.
- Áp và lưu lượng thực tế thấp hơn thiết kế: mạng cấp nước xuống cấp hoặc đấu nối sai đường kính. Khắc phục: đo kiểm lưu lượng thực tế tại trụ, đối chiếu yêu cầu; nếu không đạt thì phải bổ sung bồn, bể theo mục H.1.5 của QCVN 10:2025/BCA.
Câu hỏi thường gặp
Trụ nước chữa cháy có mấy loại? Theo TCVN 6379:2024 có hai loại: trụ nổi (toàn bộ họng chờ đặt nổi trên mặt đất, cao 1.500 ± 20 mm) và trụ ngầm (đặt ngầm hoàn toàn dưới mặt đất, cao 970 ± 20 mm). Muốn lấy nước qua trụ ngầm phải dùng cột lấy nước chữa cháy mang theo xe.
Áp suất làm việc của trụ nước chữa cháy là bao nhiêu? Theo Bảng 1 của TCVN 6379:2024, áp suất làm việc không lớn hơn 1 MPa (10 bar) cho cả trụ nổi và trụ ngầm. Trụ phải chịu được áp suất thử bền bằng 1,5 lần áp suất làm việc mà không nứt gãy hay biến dạng nhìn thấy được.
Khoảng cách giữa các trụ nước chữa cháy là bao nhiêu mét? QCVN 10:2025/BCA mục H.1.4.7 quy định: với nhà, công trình thuộc mục 1 đến mục 9 Phụ lục C, trụ phải bảo đảm bán kính phục vụ theo phương ngang không lớn hơn 400 m tới mọi điểm của nhà; với công trình thuộc mục 10 Phụ lục C, khoảng cách tối đa giữa các trụ dọc đường giao thông là 150 m.
Trụ nước chữa cháy đặt cách nhà và cách đường bao nhiêu? Theo mục H.1.4.6 của QCVN 10:2025/BCA, trụ phải đặt cách mép đường không quá 2,5 m nhưng không gần hơn 1 m tính đến tường ngôi nhà. Trụ ngầm được phép bố trí nằm ở đường giao thông.
Trụ nước chữa cháy có mấy họng? Theo Bảng 1 TCVN 6379:2024, trụ nổi có 1 họng lớn (đường kính trong 110 ± 2 mm) và 2 họng nhỏ (69 ± 2 mm). Họng lớn dùng đầu nối ĐRT.H-125, họng nhỏ dùng ĐRT.P-80 hoặc ĐCR-80 theo TCVN 5739.
Nắp trụ nước chữa cháy sơn màu gì? TCVN 6379:2024 mục 5.17 quy định toàn bộ nắp bảo vệ của trụ nổi phải sơn phản quang màu da cam hoặc màu vàng; lớp sơn ngoài thân trụ không được bong tróc và phải đạt Loại 0 theo TCVN 2097.
Xem thêm
Họng tiếp nước chữa cháy · Họng nước chữa cháy vách tường · Cuộn vòi và lăng phun chữa cháy · Bể nước chữa cháy · Bơm chữa cháy · Hub Tiêu chuẩn & Quy chuẩn PCCC.
Sản phẩm liên quan trên PCCC.vn
PCCC.vn phân phối trụ nước chữa cháy của hai nhà sản xuất trong nước, mỗi trang có bảng thông số riêng theo công bố của hãng:
- Trụ 2 cửa: 83MEC · Thanh Bình – BCA (TBBCA)
- Trụ 3 cửa: 83MEC · Thanh Bình – BCA (TBBCA)
- Van và phụ kiện đi kèm: van cổng ty chìm DN100 83MEC · khớp nối GOST nhôm ADC Tomoken
Xem thêm danh mục trụ & họng nước chữa cháy.
Mua trụ nước chữa cháy ở đâu? Xem đầy đủ thông số kỹ thuật, cách chọn trụ nổi/trụ ngầm theo mặt bằng và bảng giá tại Trụ nước chữa cháy: thông số kỹ thuật và bảng giá 2026, hoặc xem toàn bộ danh mục trụ & họng nước chữa cháy PCCC.vn. Gọi hotline 0876 666 114 để được tư vấn chọn loại trụ (trụ nổi hay trụ ngầm) phù hợp với công trình.
Nguồn tham khảo
TCVN 6379:2024 (mục 3.1, 3.1.1, 3.1.2, 3.2, 3.3, Bảng 1, mục 5.2–5.17, 7.1–7.3, 8.1) · QCVN 03:2026/BCA (mục 1.4.9) · QCVN 10:2025/BCA (mục 2.3.2, H.1.4.6, H.1.4.7, H.1.5) · TCVN 5739:2023 · TCVN 2097 (ISO 2409) · TCVN 10356 (ISO 15510) · Thông tư 36/2025/TT-BCA · Nghị định 105/2025/NĐ-CP · NFPA 24, NFPA 25, NFPA 291 · tài liệu các hãng Mueller, AVK, Naffco (nofollow).
Biên tập & thẩm định: Ban nội dung kỹ thuật PCCC Việt Nam · Cập nhật lần cuối: 26/9/2026.
Nội dung được kiểm chứng từ văn bản pháp luật và tiêu chuẩn PCCC hiện hành — xem phương pháp biên tập. Thấy thông tin chưa chính xác? Góp ý cho wiki.
Cập nhật bài viết nổi bật
Dịch vụ thuê hệ thống PCCC tại Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh – 15k/ngày
Thiết bị báo cháy cục bộ – một số lỗi thường gặp và cách khắc phục
Biện pháp thi công – hạng mục PCCC – Mẫu
Dịch vụ thuê hệ thống PCCC tại Hà Nội và Tp. Hồ Chí Minh – 15k/ngày
Thiết bị báo cháy cục bộ – một số lỗi thường gặp và cách khắc phục