Dự án luật PCCC 2026 đề xuất thay đổi những gì?

27.10.2026 Tin tức PCCC Phí Ngọc Tùng

Ngày 26/10/2026, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Nội dung được chú ý nhất là đề xuất bỏ thủ tục cơ quan Công an kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC, chuyển sang hậu kiểm. Trong phiên thảo luận tổ cùng ngày, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Bộ trưởng Bộ Công an, Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cùng nhiều đại biểu Quốc hội đều nhắc đến một ý giống nhau: bỏ thủ tục không có nghĩa là chủ đầu tư hết trách nhiệm.

Bài này tổng hợp các phát biểu đó từ báo chí chính thống, kèm những điểm các ý kiến cùng gặp nhau và tình trạng pháp lý hiện tại.

Lưu ý quan trọng: đến ngày 27/10/2026, đây vẫn là dự thảo. Quốc hội mới nghe tờ trình và thảo luận ở tổ, chưa thông qua. Các quy định đang áp dụng vẫn là Luật PCCC và CNCH hiện hành và các văn bản hướng dẫn. Bài sẽ được cập nhật khi luật được thông qua.

Table of Contents

Ba thay đổi chính trong dự thảo

Theo tờ trình do Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an, thừa ủy quyền Thủ tướng trình bày sáng 26/10, dự thảo sửa đổi, bổ sung 12 điều của Luật 55/2024/QH15 (Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ). Dự án không thay đổi phạm vi điều chỉnh mà tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Ba thay đổi đáng chú ý nhất với doanh nghiệp:

Bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC do cơ quan Công an thực hiện. Chủ đầu tư vẫn tự tổ chức nghiệm thu, sau đó khai báo lên Cơ sở dữ liệu về PCCC, CNCH và truyền tin báo cháy trước khi đưa công trình vào sử dụng. Đại diện Cục Cảnh sát PCCC và CNCH khẳng định: “Việc bãi bỏ thủ tục không làm thay đổi trình tự, nội dung nghiệm thu của chủ đầu tư.”
Bỏ cấp phép trước khi lưu thông đối với phương tiện PCCC và CNCH, vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy. Các sản phẩm này chuyển sang quản lý theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; doanh nghiệp phải kê khai thông tin trước khi lưu thông.
Bỏ thủ tục phục hồi hoạt động với cơ sở, phương tiện, hộ gia đình bị đình chỉ do vi phạm PCCC. Sau khi khắc phục, chủ thể tự đưa vào hoạt động, chịu trách nhiệm về kết quả và báo cáo bằng văn bản cho cơ quan quản lý.

Đi kèm, dự thảo bổ sung hành vi “nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy không đúng quy định” vào danh mục hành vi bị nghiêm cấm. Theo dự thảo, luật sửa đổi dự kiến có hiệu lực từ 01/3/2027.

Vì sao mốc 01/3/2027 đáng để ý? Từ 01/7/2026, thủ tục kiểm tra nghiệm thu PCCC của Công an đã tạm dừng theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ. Nghị quyết này có hiệu lực đến hết 28/02/2027. Nếu được thông qua, luật sửa đổi sẽ đưa cách làm hiện tại thành quy định lâu dài ở tầng luật, nối tiếp ngay sau ngày nghị quyết hết hiệu lực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Bỏ kiểm tra không có nghĩa là bỏ trách nhiệm”

Phát biểu tại tổ Đoàn ĐBQH TP. Hà Nội sáng 26/10, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đồng tình với hướng cắt giảm thủ tục, nhưng yêu cầu giảm phiền hà phải đi đôi với kiểm soát an toàn. Theo báo Dân trí, ông nói:

“Bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu của cơ quan Nhà nước không có nghĩa là bỏ trách nhiệm nghiệm thu của chủ đầu tư.”

Những ý chính của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về PCCC:

Làm rõ trách nhiệm từng khâu: chủ đầu tư, tư vấn, thi công, giám sát. Thiết kế được thẩm định đúng chưa bảo đảm công trình thi công đúng hay vận hành an toàn.
Xử lý nghiêm gian dối hồ sơ: “Phải xử lý nghiêm việc xác nhận sai, làm giả hồ sơ để nghiệm thu.”
Bảo vệ người sử dụng công trình: người mua nhà, người thuê cơ sở kinh doanh không thể tự kiểm chứng toàn bộ hệ thống PCCC, nên không thể để họ gánh hậu quả từ sai phạm trong xây dựng, nghiệm thu.
Làm rõ cơ chế sau nghiệm thu: đã có quy định về thông báo kết quả nghiệm thu, nhưng cần rõ ai tiếp nhận, ai đánh giá nguy cơ và ai có thẩm quyền quyết định kiểm tra.
Kiểm tra theo rủi ro: “Các công trình có nguy cơ cao, tập trung đông người phải được giám sát kịp thời”, còn cơ sở chấp hành tốt thì cần giảm các cuộc kiểm tra không cần thiết.
Phương tiện PCCC: bỏ giấy phép lưu thông phải đi cùng kiểm soát chất lượng, truy xuất và thu hồi sản phẩm không an toàn.
Cơ sở cũ: phân loại và hướng dẫn giải pháp kỹ thuật khả thi; cơ sở có thể khắc phục phải được nói rõ cần làm gì, thời hạn bao lâu, căn cứ nào để xác nhận. Không để doanh nghiệp chờ đợi kéo dài, nhưng cũng không hợp thức hóa tình trạng mất an toàn.

Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang: hậu kiểm “không bị buông lỏng”

Giải trình tại tổ, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho rằng kiểm tra nghiệm thu và thẩm định thực chất đều là kiểm soát việc chấp hành pháp luật: “khi thiết kế đã có thủ tục thẩm định thì khi hoàn thành công trình mà kiểm tra nữa là không cần thiết” (theo VietNamNet). Việc bãi bỏ, theo ông, “không làm giảm hiệu quả hay giảm trách nhiệm mà chỉ giảm thủ tục hành chính”.

Bộ trưởng nhấn mạnh không thể để tình trạng “một công trình do mình làm chủ mà để người khác phải chịu trách nhiệm”. Theo dự thảo, chủ đầu tư, chủ sở hữu, chủ phương tiện chỉ được đưa công trình, phương tiện vào khai thác sau khi đã nghiệm thu PCCC đúng thiết kế đã thẩm định, và chịu trách nhiệm toàn diện về tiêu chuẩn, quy chuẩn, thi công, giám sát, nghiệm thu. Cơ quan Công an sẽ kết hợp kiểm tra định kỳ với kiểm tra việc tuân thủ quy định về thẩm định thiết kế và nghiệm thu.

Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH Dương Đức Hải: an toàn “xuyên suốt”

Thiếu tướng Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (Bộ Công an), đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội, phát biểu tại Tổ 1 sáng 26/10 (theo báo Đại biểu Nhân dân):

Cắt giảm thủ tục hành chính không đồng nghĩa với giảm yêu cầu an toàn; nghiệm thu PCCC vẫn là nghĩa vụ bắt buộc của chủ đầu tư. Các trường hợp thuộc diện thẩm định thiết kế vẫn giữ yêu cầu này.
“Chất lượng, an toàn công trình phải được bảo đảm xuyên suốt từ thiết kế, thi công đến giám sát.”
Bỏ giấy phép lưu thông không làm giảm chất lượng phương tiện PCCC: doanh nghiệp vẫn phải kê khai và chịu trách nhiệm về sản phẩm; trọng tâm chuyển sang kết quả đánh giá sự phù hợp, truy xuất nguồn gốc và kiểm tra trong quá trình lưu thông.
Kiểm tra theo nhóm nguy cơ, kết hợp hậu kiểm, hoàn thiện chế tài và bảo đảm đồng bộ với các luật liên quan.

Trước đó, chiều 20/10, khi thảo luận tổ về dự án Luật Điện lực (sửa đổi), Thiếu tướng Dương Đức Hải dẫn số liệu: trong 9 tháng đầu năm 2026, trong số các vụ cháy đã điều tra rõ nguyên nhân, gần 80% do sự cố hệ thống, thiết bị điện. Ông đề nghị quản lý an toàn điện theo rủi ro, kể cả phía sau công tơ: “Chúng ta phải đo đếm được việc đảm bảo an ninh an toàn sau công tơ điện” (theo báo Dân Việt).

Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại: tán thành, đề nghị rõ trách nhiệm và chuyển tiếp

Trình bày báo cáo thẩm tra, Thượng tướng Lê Tấn Tới, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết Ủy ban cơ bản tán thành các nội dung đề xuất. Ủy ban đề nghị:

Làm rõ trách nhiệm pháp lý của chủ đầu tư, chủ sở hữu, người đứng đầu cơ sở, hộ gia đình và chủ phương tiện.
Xác định chủ thể có thẩm quyền đưa công trình, phương tiện vào sử dụng, và năng lực của đơn vị tư vấn nghiệm thu độc lập.
Bổ sung cơ chế hậu kiểm, chia sẻ dữ liệu điện tử, quản lý theo mức độ rủi ro; tăng kiểm tra định kỳ và đột xuất sau khi công trình đi vào sử dụng.
Có cơ chế cho các tỉnh, thành sau sáp nhập áp dụng giải pháp kỹ thuật với cơ sở hiện hữu chưa đạt yêu cầu.
Rà soát điều khoản chuyển tiếp để “tránh phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình thực hiện”.

Đại biểu Quốc hội góp ý gì?

Bảng dưới tổng hợp ý kiến của các đại biểu được báo chí nêu tên trong phiên thảo luận tổ sáng 26/10/2026:

Đại biểu	Ý kiến chính
Vũ Văn Tiến Đoàn TP. Hải Phòng	“Bỏ tiền kiểm là để giảm thủ tục, chứ không phải giảm trách nhiệm bảo đảm an toàn.” Đề nghị luật hóa việc chủ đầu tư công trình nguy hiểm cháy, nổ cao (chung cư, nhà cao tầng, bệnh viện, trung tâm thương mại…) thông báo hoàn thành nghiệm thu qua hệ thống điện tử, kèm kiểm tra theo rủi ro. Phản ánh có trường hợp chi phí PCCC cao gấp 1,25 lần chi phí xây nhà xưởng; đề nghị cho phép giải pháp thay thế khi không thể đáp ứng một yêu cầu kỹ thuật cụ thể.
Nguyễn Ngọc Việt Đoàn TP. Hà Nội	Kết quả nghiệm thu phải được lưu trữ, truy xuất được; kết nối dữ liệu giữa cơ quan PCCC, quản lý xây dựng và chính quyền địa phương để nhận diện công trình nguy cơ cao. Có hướng dẫn kỹ thuật thống nhất cho công trình hiện hữu.
Nguyễn Thị Thu Hà Đoàn tỉnh Quảng Ninh	Xác định rõ trách nhiệm chủ đầu tư, đơn vị thi công, tư vấn giám sát, đơn vị vận hành; nghiêm cấm làm giả, làm sai lệch hồ sơ, kết quả nghiệm thu. Ủng hộ công nhận kết quả đánh giá sự phù hợp của tổ chức quốc tế với phương tiện PCCC nhập khẩu, kèm điều kiện và kiểm tra theo rủi ro.
Nguyễn Xuân Nghiêm Đoàn TP. Đà Nẵng	Phân loại công trình theo nguy cơ cháy, nổ để xác định nơi nào cần tiền kiểm, nơi nào hậu kiểm; thận trọng với chung cư, nơi đông người. Sau nghiệm thu, công năng, bảo trì, hệ thống điện có thể thay đổi, nên hậu kiểm phải đủ sức phát hiện rủi ro.
Nguyễn Đại Thắng Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu, Đoàn tỉnh Hưng Yên	“Cắt giảm thủ tục nhưng không cắt giảm trách nhiệm quản lý nhà nước.” Hậu kiểm theo rủi ro, ưu tiên nơi đông người, nhà cao tầng, chung cư; làm rõ nguồn dữ liệu, trách nhiệm cập nhật và xử lý khai sai; làm rõ tiêu chí cho cơ sở đưa vào sử dụng trước khi Luật PCCC 2001 có hiệu lực.
Nguyễn Ngọc Sơn Ủy viên chuyên trách Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường	Với công trình nguy cơ cháy, nổ cao, không bỏ kiểm tra mà tích hợp vào thủ tục nghiệm thu xây dựng. Quy định trách nhiệm cá nhân của tư vấn nghiệm thu PCCC: “Ai ký xác nhận nghiệm thu thì người đó chịu trách nhiệm.”
Nguyễn Đình Xuân Đoàn tỉnh Tây Ninh	Phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương, cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và người đứng đầu cơ sở; phân cấp phải đi kèm điều kiện về trang thiết bị, con người.
Tô Ái Vang Đoàn TP. Cần Thơ	Cho phép địa phương sông nước, vùng sâu lập mô hình liên xã dùng chung lực lượng cứu nạn, cứu hộ; thu hẹp danh sách cơ sở cấp xã phải quản lý, chỉ tập trung nơi nguy cơ cháy, nổ cao.
Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, Nguyễn Xuân Kỳ Đại biểu Quốc hội	Kiểm tra tương xứng với mức nguy cơ, đặc biệt nhà cao tầng và cơ sở sản xuất nguy cơ cao; làm rõ cách xử lý công trình không đủ điều kiện an toàn nhưng vẫn đang sử dụng; rà soát quy định về làm giả hồ sơ cho thống nhất với pháp luật xử lý vi phạm hành chính và hình sự.

Năm điểm các ý kiến cùng gặp nhau

Đọc lại toàn bộ phát biểu, có thể thấy năm điểm gần như mọi ý kiến đều nhắc tới. Đây cũng là những nội dung nhiều khả năng sẽ được làm rõ hơn trong bản luật cuối cùng:

Trách nhiệm dồn về chủ đầu tư, chủ sở hữu. Không còn văn bản chấp thuận của Công an để “dựa vào”; người ký nghiệm thu chịu trách nhiệm về kết quả.
Gian dối hồ sơ nghiệm thu sẽ bị xử lý nặng. Dự thảo đã đưa “nghiệm thu không đúng quy định” vào hành vi bị nghiêm cấm; nhiều đại biểu đề nghị bổ sung cả hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ.
Kiểm tra theo mức độ rủi ro. Chung cư, nhà cao tầng, nơi đông người, cơ sở nguy cơ cháy, nổ cao sẽ là đối tượng được kiểm tra thường xuyên hơn; cơ sở chấp hành tốt được giảm kiểm tra.
Quản lý bằng dữ liệu. Kết quả nghiệm thu phải được khai báo, lưu trữ, truy xuất được trên cơ sở dữ liệu chung.
Phương tiện PCCC: hết cấp phép trước, tăng kiểm tra sau. Chất lượng do doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh tự chịu trách nhiệm, kèm đánh giá sự phù hợp, truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm không đạt.

Quy định nào đang áp dụng, điều gì còn chờ?

Đang áp dụng từ 01/7/2026: thủ tục cơ quan Công an kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC đã tạm dừng theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP (hiệu lực đến hết 28/02/2027). Chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu và chịu trách nhiệm về kết quả; Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đã có hướng dẫn tại Công văn 3038/C07-P3,P4.
Văn bản hướng dẫn hiện hành: Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật PCCC và CNCH, đã được sửa đổi bởi Nghị định 347/2026/NĐ-CP.
Còn chờ: Quốc hội thảo luận tại hội trường và biểu quyết thông qua dự án luật. Nội dung cuối cùng có thể được chỉnh lý theo ý kiến đại biểu, đặc biệt ở các điểm: trách nhiệm người ký nghiệm thu, cơ chế thông báo kết quả nghiệm thu với công trình nguy cơ cao, xử lý cơ sở hiện hữu và quy định chuyển tiếp.

PCCC.vn sẽ tiếp tục cập nhật khi dự án luật được Quốc hội thông qua.

Câu hỏi thường gặp

Đã bỏ nghiệm thu PCCC chưa?

Chưa bỏ nghĩa vụ nghiệm thu. Thứ được bỏ là thủ tục cơ quan Công an kiểm tra công tác nghiệm thu. Từ 01/7/2026 thủ tục này đã tạm dừng theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP; dự án luật trình Quốc hội ngày 26/10/2026 đề xuất bỏ hẳn ở tầng luật. Chủ đầu tư vẫn phải tự nghiệm thu và chịu trách nhiệm về kết quả.

Luật PCCC sửa đổi khi nào có hiệu lực?

Dự án luật chưa được thông qua. Theo dự thảo Chính phủ trình, luật dự kiến có hiệu lực từ 01/3/2027. Ngày hiệu lực chính thức sẽ theo văn bản Quốc hội thông qua.

Bỏ giấy phép lưu thông thì thiết bị PCCC được quản lý thế nào?

Theo dự thảo, phương tiện PCCC và CNCH, vật liệu và cấu kiện ngăn cháy, chống cháy được quản lý theo pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Doanh nghiệp phải kê khai thông tin trước khi lưu thông và chịu trách nhiệm về chất lượng; cơ quan quản lý kiểm tra trong quá trình lưu thông.

Nếu nghiệm thu sai thì ai chịu trách nhiệm?

Theo hướng của dự thảo và ý kiến tại Quốc hội: chủ đầu tư, chủ sở hữu chịu trách nhiệm toàn diện; người ký xác nhận nghiệm thu chịu trách nhiệm về kết quả mình ký. Dự thảo bổ sung “nghiệm thu về PCCC không đúng quy định” vào danh mục hành vi bị nghiêm cấm.