CNCH là gì? Cứu nạn, cứu hộ theo Luật PCCC 2024

CNCH là viết tắt của “cứu nạn, cứu hộ” — nhóm hoạt động ứng cứu khi xảy ra cháy, tai nạn hoặc sự cố. Luật 55/2024/QH15 lần đầu đưa CNCH vào cùng một đạo luật với PCCC, đồng thời liệt kê cụ thể những tình huống nào được coi là tình huống cứu nạn, cứu hộ — điều mà pháp luật trước đó chưa quy định thành danh mục rõ ràng ở tầm luật.

Định nghĩa theo luật: cứu nạn và cứu hộ là hai việc khác nhau

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 tách hai vế tại khoản 5 và khoản 6 Điều 2:

“5. Cứu nạn là hoạt động cứu người thoát khỏi nguy hiểm đang đe dọa đến tính mạng, sức khỏe trong các vụ cháy, tai nạn, sự cố và hoạt động tìm kiếm nạn nhân.

6. Cứu hộ là hoạt động cứu phương tiện, tài sản thoát khỏi nguy hiểm trong các vụ cháy, tai nạn, sự cố.”

— khoản 5 và khoản 6 Điều 2, Luật 55/2024/QH15

Cách nhớ gọn: cứu nạn hướng về con người (gồm cả tìm kiếm nạn nhân), cứu hộ hướng về phương tiện và tài sản. Trong thực tế hai việc thường diễn ra cùng lúc nên bị gọi gộp là “cứu nạn cứu hộ”, nhưng thứ tự ưu tiên trong xử lý luôn là người trước, tài sản sau.

Khái niệm thứ ba đi kèm là “tai nạn, sự cố”, định nghĩa tại khoản 4 Điều 2: “là tình huống quy định tại khoản 1 Điều 32 của Luật này có khả năng gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại về người, tài sản … cần phải cứu nạn, cứu hộ.” Nghĩa là phạm vi CNCH không mở vô hạn — nó được chốt lại bằng danh mục tình huống ở Điều 32.

Những tình huống nào thuộc phạm vi CNCH

Khoản 1 Điều 32 Luật 55/2024 liệt kê:

“a) Cứu nạn, cứu hộ trong đám cháy;

b) Cứu nạn, cứu hộ trong tình huống tai nạn, sự cố bao gồm: có người đuối nước; sập, đổ nhà, công trình, cây cối; tai nạn, sự cố do phương tiện, thiết bị gây ra; sạt lở đất, đá; tai nạn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa; các tai nạn, sự cố khác khi có yêu cầu;

c) Tìm kiếm nạn nhân.”

— khoản 1 Điều 32, Luật 55/2024/QH15

Khoản 2 cùng điều xác định vai trò: lực lượng PCCC và CNCH chủ trì trong các tình huống trên; phối hợp trong ứng phó sự cố khác, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Đây là ranh giới đáng chú ý — thiên tai và dịch bệnh không thuộc phạm vi chủ trì của lực lượng PCCC và CNCH.

Vì sao việc luật hóa CNCH là thay đổi lớn

Trước Luật 55/2024, hoạt động cứu nạn, cứu hộ được điều chỉnh chủ yếu ở tầm nghị định. Việc đưa CNCH vào luật tạo ra ba thay đổi thực tế:

• Danh mục tình huống rõ ràng — biết chắc trường hợp nào thuộc phạm vi, tránh tranh cãi thẩm quyền lúc đang có sự cố.
• Nghĩa vụ của cơ sở mở rộng. Phương án mà cơ sở phải lập nay là phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ; lực lượng cơ sở nay là lực lượng PCCC và CNCH cơ sở. Tên gọi đổi kéo theo nội dung công việc đổi.
• Chế độ, chính sách cho người được huy động, người tham gia được quy định thống nhất trong cùng một luật (Điều 46).

Ai có trách nhiệm cứu nạn, cứu hộ

Điều 33 Luật 55/2024 đặt trách nhiệm cứu nạn, cứu hộ ở nhiều tuyến, không riêng lực lượng chuyên nghiệp. Nghĩa vụ báo tin khi phát hiện tình huống nằm ở Điều 6. Về vai trò các lực lượng, khoản 2 Điều 5 nêu nguyên tắc phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng PCCC và CNCH — gồm cả bốn lực lượng tại Điều 36, không riêng lực lượng Cảnh sát. Người chỉ huy cứu nạn, cứu hộ được xác định theo Điều 34.

Số điện thoại báo cháy, báo tai nạn, sự cố là 114. Điều 6 Luật 55/2024 quy định về báo cháy và tình huống cần phải cứu nạn, cứu hộ.

Phân biệt các thuật ngữ hay bị dùng lẫn

Trong tiếng Anh, “cứu nạn, cứu hộ” thường được diễn đạt là rescue hoặc search and rescue (SAR); các nước Anh ngữ hay gộp chức năng này vào tên lực lượng — fire and rescue service. Không có thuật ngữ tiếng Anh tách bạch người/tài sản đúng như cặp “cứu nạn – cứu hộ” của tiếng Việt, nên khi dịch tài liệu cần diễn giải thay vì tìm từ tương đương một–một.

Câu hỏi thường gặp

CNCH có phải chỉ do lực lượng Công an thực hiện? Không. Điều 33 Luật 55/2024 đặt trách nhiệm tham gia lên cả cơ quan, tổ chức, cá nhân. Ở cơ sở, lực lượng PCCC và CNCH cơ sở là lực lượng có mặt sớm nhất.

Cứu nạn và cứu hộ khác nhau chỗ nào? Cứu nạn nhằm vào người (kể cả tìm kiếm nạn nhân); cứu hộ nhằm vào phương tiện, tài sản. Đây là phân biệt theo đúng khoản 5 và khoản 6 Điều 2 Luật 55/2024.

Tai nạn giao thông có thuộc phạm vi CNCH không? Có. Tai nạn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa được liệt kê tại điểm b khoản 1 Điều 32 Luật 55/2024.

Bão lũ, thiên tai có phải CNCH không? Lực lượng PCCC và CNCH phối hợp ứng phó thảm họa, thiên tai, dịch bệnh theo quy định của pháp luật chuyên ngành, chứ không chủ trì như với các tình huống tại khoản 1 Điều 32 (khoản 2 Điều 32).

CNCH và PCCC gộp làm một từ khi nào? Từ Luật 55/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025, thay thế Luật PCCC số 27/2001/QH10. Từ mốc này, tên đầy đủ của lĩnh vực là “phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ”.

Cơ sở phải chuẩn bị gì cho CNCH? Các nghĩa vụ đi kèm nằm trong điều kiện an toàn tại Điều 23 Luật 55/2024: nội quy phải bao gồm nội dung về CNCH, phương án là phương án chữa cháy và CNCH, và lực lượng cơ sở thực hiện cả hai nhiệm vụ.

Nguồn tham khảo

• Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 — khoản 4, 5, 6 Điều 2; khoản 2 Điều 5; Điều 6; Điều 23; Điều 32 (Tình huống cứu nạn, cứu hộ); Điều 33, Điều 34; Điều 36–38; Điều 46.
• Nghị định 105/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 — Điều 15, Điều 16 (phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ); Điều 20.

Biên tập & thẩm định: Ban biên tập pccc.vn · Kiểm chứng pháp lý ngày 04/8/2026.

Xem thêm: PCCC là gì · Chữa cháy · Phòng cháy · Lực lượng PCCC cơ sở · Phương án chữa cháy · Cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC · Hub tiêu chuẩn & quy chuẩn PCCC.