Lực lượng PCCC cơ sở là gì? Vai trò và nhiệm vụ

Lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở là lực lượng kiêm nhiệm do người đứng đầu cơ sở thành lập, gồm chính người lao động của cơ sở, để xử lý ban đầu khi có cháy, tai nạn, sự cố. Từ 01/7/2025, ngưỡng phải thành lập Đội là 20 người thường xuyên làm việc trở lên; dưới ngưỡng đó vẫn phải phân công người bằng văn bản.

Định nghĩa theo luật

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 định nghĩa tại khoản 13 Điều 2:

“Lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở là lực lượng kiêm nhiệm do người đứng đầu cơ sở thành lập để thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại cơ sở.”

— khoản 13 Điều 2, Luật 55/2024/QH15

Từ khóa là “kiêm nhiệm”: đây không phải nhân sự tuyển riêng để làm PCCC, mà là người đang làm việc tại cơ sở được giao thêm nhiệm vụ này. Đó cũng là lý do lực lượng cơ sở luôn là lực lượng có mặt sớm nhất — họ ở ngay trong cơ sở khi cháy xảy ra, trong khi xe chữa cháy còn đang trên đường.

Bốn lực lượng PCCC — cơ sở nằm ở đâu

Điều 36 Luật 55/2024 liệt kê bốn lực lượng. Phân biệt được bốn lực lượng này giúp không nhầm nghĩa vụ của mình với nghĩa vụ của người khác.

Một quy tắc gọn tại khoản 2 Điều 37: cơ sở đã thành lập Đội PCCC và CNCH chuyên ngành thì không phải thành lập Đội PCCC và CNCH cơ sở — không phải lập cả hai.

⚠️ Danh mục cơ sở phải lập Đội chuyên ngành nằm ở khoản 1 Điều 20 Nghị định 105/2025, có ngưỡng cụ thể — không phải cứ thuộc Phụ lục II (cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ) là phải lập. Chín loại đó là:

• Khu công nghiệp, cụm công nghiệp tổng diện tích từ 75 ha
• Cơ sở chế biến khí đốt công suất từ 10 triệu m³ khí/ngày
• Kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ tổng dung tích từ 100.000 m³
• Nhà máy dệt công suất từ 25 triệu m²/năm
• Nhà máy nhiệt điện từ 600 MW; nhà máy thủy điện từ 1.000 MW
• Bến cảng biển thuộc công trình cấp I trở lên có xuất, nhập chất nổ, chất khí, lỏng, rắn dễ cháy thuộc danh mục hàng hóa nguy hiểm
• Nhà máy lọc dầu; nhà máy hóa dầu; nhà máy lọc, hóa dầu
• Cảng hàng không
• Nhà máy điện hạt nhân

Khi nào phải thành lập Đội — ngưỡng 20 người

Đây là thay đổi đáng chú ý nhất và cũng là chỗ nhiều tài liệu trên mạng còn ghi theo quy định cũ. Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định tại khoản 2 Điều 20:

“Cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy quy định tại Phụ lục I kèm theo Nghị định này, trừ cơ sở quy định tại khoản 1 Điều này có từ 20 người thường xuyên làm việc trở lên phải thành lập Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở. Việc thành lập và duy trì hoạt động Đội … do người đứng đầu cơ sở thực hiện.

Cơ sở có dưới 20 người thường xuyên làm việc tại cơ sở thì không yêu cầu thành lập Đội … nhưng phải phân công người thực hiện nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ bằng văn bản.”

— khoản 2 Điều 20, Nghị định 105/2025/NĐ-CP

⚠️ Dưới 20 người không có nghĩa là không phải làm gì. Nghĩa vụ chuyển từ “thành lập Đội” sang “phân công người bằng văn bản” — vẫn phải có văn bản, vẫn có người chịu trách nhiệm. Đây đúng dạng lỗi hay gặp: nghe “dưới ngưỡng” rồi bỏ trắng cả hai.

Bố trí bao nhiêu người

Khoản 5 Điều 20 Nghị định 105/2025 quy định số lượng tối thiểu theo quy mô:

Hai quy định bổ sung thường bị bỏ sót:

• Cơ sở làm việc theo ca hoặc có nhiều phân xưởng độc lập: mỗi bộ phận, phân xưởng, mỗi ca làm việc có trên 100 người thường xuyên làm việc phải thành lập 01 Tổ PCCC và CNCH thuộc Đội (khoản 4 Điều 20). Một nhà máy ba ca không thể chỉ có một Đội trực ban ngày.
• Tổ PCCC và CNCH thuộc Đội cơ sở được bố trí tối thiểu 05 người, trong đó có 01 Tổ trưởng (điểm d khoản 5 Điều 20).
• Cơ sở có nhiều cơ quan, tổ chức cùng hoạt động (ví dụ tòa nhà văn phòng cho thuê): các cơ quan, tổ chức đó phải cử người tham gia Đội do người đứng đầu cơ sở thành lập (điểm đ khoản 5 Điều 20). Thuê văn phòng không miễn trách nhiệm góp người.

Nhiệm vụ của lực lượng PCCC cơ sở

Điều 38 Luật 55/2024 chia thành hai nhóm: nhiệm vụ thực hiện và nhiệm vụ phối hợp thực hiện.

“1. … thực hiện các nhiệm vụ sau đây: a) Đề xuất người có thẩm quyền ban hành quy định, nội quy, biện pháp, yêu cầu phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, xây dựng, thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ thuộc phạm vi quản lý; b) Thực hiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ trong phạm vi, nhiệm vụ được phân công và tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi được huy động.“

— khoản 1 Điều 38, Luật 55/2024/QH15

Khoản 2 Điều 38 bổ sung nhóm nhiệm vụ phối hợp: tuyên truyền, phổ biến kiến thức và kỹ năng PCCC cho người trong cơ sở; xây dựng phong trào quần chúng; tham gia xây dựng và thực tập phương án của cơ quan Công an.

Chú ý điểm a: lực lượng cơ sở đề xuất ban hành nội quy và tham gia xây dựng, thực tập phương án chữa cháy — thẩm quyền ban hành và phê duyệt vẫn thuộc người đứng đầu cơ sở. Đây là quan hệ tham mưu, không phải ủy quyền.

Vì sao lực lượng tại chỗ quan trọng hơn người ta tưởng

Toàn bộ thiết kế pháp lý của phương án chữa cháy đều xoay quanh cụm từ “lực lượng, phương tiện tại chỗ” (khoản 1 Điều 10 Luật 55/2024). Lý do thực tế: một đám cháy nhỏ được xử lý trong vài phút đầu bằng bình chữa cháy hoặc họng nước vách tường thì không trở thành vụ cháy lớn. Khoảng thời gian đó, chỉ người trong cơ sở mới có mặt.

Vì vậy ba việc dưới đây gắn chặt với nhau, làm thiếu một cái thì hai cái kia mất tác dụng:

1. Có người — thành lập Đội hoặc phân công người bằng văn bản.
2. Người đó biết làm — huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ theo Điều 45 Luật 55/2024 và Điều 28–30 Nghị định 105/2025.
3. Có kịch bản để làm theo — phương án chữa cháy được thực tập ít nhất một lần mỗi năm.

Câu hỏi thường gặp

Cơ sở có 15 người thì có phải lập Đội PCCC cơ sở không? Không phải thành lập Đội, nhưng bắt buộc phân công người thực hiện nhiệm vụ PCCC, CNCH bằng văn bản (khoản 2 Điều 20 Nghị định 105/2025). Không có văn bản phân công là chưa đạt.

Đội PCCC cơ sở có phải là người làm chuyên trách không? Không. Luật ghi rõ đây là lực lượng kiêm nhiệm (khoản 13 Điều 2 Luật 55/2024) — là người lao động của cơ sở được giao thêm nhiệm vụ. Chỉ lực lượng chuyên ngành mới có thể theo chế độ chuyên trách.

Tòa nhà cho thuê văn phòng thì ai lập Đội? Người đứng đầu cơ sở (đơn vị quản lý tòa nhà) thành lập Đội; các cơ quan, tổ chức thuê chỗ trong tòa nhà phải cử người tham gia Đội đó (điểm đ khoản 5 Điều 20 Nghị định 105/2025).

Nhà máy làm 3 ca thì bố trí thế nào? Ngoài Đội cơ sở, mỗi ca hoặc mỗi phân xưởng có trên 100 người thường xuyên làm việc phải thành lập thêm 01 Tổ PCCC và CNCH thuộc Đội, tối thiểu 05 người (khoản 4 và điểm d khoản 5 Điều 20).

Lực lượng cơ sở khác lực lượng dân phòng thế nào? Lực lượng cơ sở do người đứng đầu cơ sở thành lập và hoạt động trong cơ sở. Dân phòng do chính quyền địa phương thành lập, hoạt động ở thôn, tổ dân phố (khoản 12 Điều 2 và khoản 3 Điều 37 Luật 55/2024).

Thành viên Đội có được hưởng chế độ gì không? Có. Khoản 8 Điều 20 Nghị định 105/2025 quy định về kinh phí, phương tiện và điều kiện bảo đảm hoạt động của Đội; chế độ cho người tham gia huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ quy định tại Điều 31 Nghị định 105/2025; người được huy động chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ có chế độ riêng theo Điều 46 Luật 55/2024.

Nguồn tham khảo

• Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 — khoản 12, 13, 14 Điều 2; Điều 36, 37, 38; điểm e khoản 1 Điều 23; Điều 45, Điều 46.
• Nghị định 105/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 — Điều 20 (Thành lập, tổ chức, hoạt động và chế độ bảo đảm điều kiện hoạt động); Điều 28–30 (huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ); Điều 31 (chế độ cho người tham gia huấn luyện); Phụ lục I.

Biên tập & thẩm định: Ban biên tập pccc.vn · Kiểm chứng pháp lý ngày 04/8/2026.

Xem thêm: Cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC · Phương án chữa cháy · Nội quy an toàn PCCC · Chữa cháy · CNCH · PCCC là gì · Hub tiêu chuẩn & quy chuẩn PCCC.