Công nghệ truyền không dây trong báo cháy

Công nghệ truyền không dây trong báo cháy là gì?

Trong một hệ thống báo cháy không dây, phần thay thế cho dây tín hiệu là đường truyền vô tuyến giữa từng thiết bị và tủ trung tâm. “Công nghệ truyền không dây” ở đây là tổ hợp băng tần + cách điều chế + giao thức mà nhà sản xuất chọn để dựng đường truyền đó — LoRa, sóng chuyên dụng dải dưới 1 GHz, Bluetooth Low Energy (BLE) hay Wi-Fi.

Bản thân hệ thống thì đã được định nghĩa sẵn: TCVN 7568-14:2025 mục 3.12 gọi hệ báo cháy không dây là “hệ thống báo cháy sử dụng sóng vô tuyến để truyền và nhận tín hiệu” — nhưng tiêu chuẩn không chỉ định phải dùng sóng nào. Chỗ trống đó là nơi mỗi hãng tự chọn công nghệ, và cũng là chỗ thị trường Việt Nam đang lẫn lộn nhiều nhất: các hãng lấy chính tên công nghệ làm luận điểm bán hàng (“dùng sóng LoRa”, “công nghệ BLE”, “không cần sim không cần mạng”), trong khi người mua thường không có cách nào đối chiếu xem tên gọi đó có ý nghĩa gì với công trình của mình.

TCVN 7568-25:2023 (ISO 7240-25) — mục 3.3 (Băng tần hoạt động): “Dải tần số mà thiết bị được phép hoạt động.” Mục 3.5 (Trạm gốc): “Bộ thu phát trung tâm của hệ thống, dùng để giao tiếp với các trạm thu phát khác trong hệ thống.”

Ý chính

• Tên công nghệ không phải là chứng chỉ. TCVN 7568-25:2023 mục 4.1 quy định thiết bị không dây “phải đạt yêu cầu tương tự như thiết bị có dây cùng chức năng hoạt động” — LoRa hay BLE đều phải chứng minh như nhau.
• Quy luật vật lý chi phối mọi lựa chọn: tần số càng thấp thì xuyên vật cản và đi xa càng tốt nhưng băng thông càng hẹp; tần số càng cao (2,4 GHz của BLE và Wi-Fi) thì băng thông rộng, ăng-ten nhỏ, nhưng bị tường và kết cấu kim loại chặn mạnh hơn.
• Băng tần phải hợp pháp tại Việt Nam. Thiết bị LoRa 868 MHz nhập từ châu Âu không nằm trong dải mà Việt Nam bố trí cho thiết bị LPWAN miễn giấy phép (433,05–434,79 MHz và 920–923 MHz).
• Ba yêu cầu bắt buộc không phụ thuộc công nghệ: mỗi thiết bị có mã định danh riêng, tủ phải phát hiện được mất kết nối, và nguồn pin phải đủ tối thiểu 36 tháng.

Bốn họ công nghệ đang gặp trên thị trường Việt Nam

Đọc bảng trên theo hai trục, đừng gộp làm một. Hai họ đầu cùng nằm ở dải dưới 1 GHz và khác nhau ở giao thức (LoRa là công nghệ có hệ sinh thái mở rộng; RF chuyên dụng là giao thức riêng của từng hãng), còn BLE và Wi-Fi khác hai họ đầu ở băng tần (2,4 GHz). Nghĩa là: băng tần quyết định cự ly và khả năng xuyên vật cản; giao thức quyết định bạn có bị khoá vào một hãng hay không.

⚠️ Lưu ý khi đọc quảng cáo: tên công nghệ trên tờ rơi và mã model không đủ để kết luận thiết bị dùng gì. Mã model có chứa chữ “BLE” chỉ là gợi ý, phải xem tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất mới xác nhận được băng tần và giao thức thật. TCVN 7568-25:2023 mục 7.1 buộc nhà sản xuất phải cung cấp bộ tài liệu này, trong đó có “các giới hạn sử dụng và giới hạn chức năng của hệ thống, ví dụ: cấu hình, số lượng các bộ phận có thể kết nối với một trạm gốc”.

Yêu cầu tiêu chuẩn — phần không phụ thuộc công nghệ

Toàn bộ phần vô tuyến của hệ báo cháy chịu sự điều chỉnh của TCVN 7568-25:2023 (ISO 7240-25) — Các bộ phận sử dụng đường truyền vô tuyến. Đây là danh sách các yêu cầu mà mọi công nghệ đều phải đáp ứng, và cũng là bộ câu hỏi tốt nhất để hỏi lại người bán:

Ở tầng thiết kế hệ thống, TCVN 7568-14:2025 đặt thêm hai yêu cầu mà hệ vô tuyến phải chứng minh được: “có khả năng chống nhiễu tốt” và “không bị ảnh hưởng bởi các hệ thống khác lắp đặt chung hoặc riêng rẽ” (mục 4.1.2). Mọi quy định về khoảng cách đầu báo, chiều cao nút ấn, mức âm còi và nguồn tủ trung tâm vẫn áp dụng nguyên vẹn — không dây không được miễn trừ điều gì.

Băng tần và tính hợp pháp tại Việt Nam

Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa thiết bị vô tuyến và thiết bị có dây: tần số là tài nguyên do Nhà nước quản lý. TCVN 7568-25:2023 chừa phần này cho pháp luật quốc gia — mục 4.2.4 mở đầu bằng “Ngoài các quy định bắt buộc của quốc gia…” và mục 6.2 yêu cầu ghi nhãn theo “các nội dung khác theo quy định của quốc gia”.

Danh mục thiết bị vô tuyến điện được miễn giấy phép sử dụng tần số hiện hành do Thông tư 08/2021/TT-BTTTT ban hành, được sửa đổi bởi Thông tư 01/2025/TT-BKHCN (ban hành 31/3/2025, hiệu lực 15/5/2025) và hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 01/VBHN-BKHCN.

Bước đầu tiên phải làm là xác định thiết bị của mình thuộc NHÓM nào trong Phụ lục — vì danh mục chia theo nhóm công dụng chứ không chia theo tên công nghệ, và mỗi nhóm có dải tần cùng giới hạn công suất riêng. Với một đầu báo cháy hay nút ấn không dây, cần tra trước các nhóm dành cho thiết bị cảnh báo, báo động và phát hiện vô tuyến cũng như nhóm thiết bị vô tuyến cự ly ngắn dùng chung — chứ không mặc định nhảy thẳng vào nhóm LPWAN. Chỉ khi thiết bị thật sự chạy giao thức mạng diện rộng công suất thấp thì mới tra nhóm LPWAN, nơi danh mục bố trí hai dải:

• 433,05 – 434,79 MHz — công suất phát trên 25 mW đến 100 mW ERP;
• 920 – 923 MHz — công suất phát trên 25 mW đến 306 mW ERP.

🔴 Hệ quả thực tế cần biết khi mua hàng nhập: LoRa ở châu Âu chạy dải 868 MHz, ở Bắc Mỹ chạy 915 MHz — không trùng với hai dải LPWAN nêu trên. Một bộ thiết bị LoRa xách tay từ châu Âu về, dù chạy được trên bàn thử, vẫn là câu chuyện khác về mặt quản lý tần số. Khi mua hàng nhập khẩu, hãy yêu cầu người bán nêu rõ băng tần thật của lô hàng (không phải băng tần của dòng sản phẩm nói chung) và hồ sơ chứng minh thiết bị thuộc diện được miễn giấy phép hoặc đã có giấy phép tần số.

Vì danh mục chia theo nhóm công dụng, một thiết bị chạy ở dải khác hai dải LPWAN nêu trên hoàn toàn có thể vẫn thuộc diện miễn giấy phép theo một nhóm khác. Kết luận đúng chỉ có sau khi tra đúng nhóm thiết bị trong Phụ lục của văn bản hợp nhất hiện hành — không suy ra được từ riêng con số băng tần.

Cách chọn — 6 bước kiểm trước khi ký hợp đồng

• Bước 1 — hỏi băng tần thật, bằng con số. Câu trả lời phải là một dải tần cụ thể (ví dụ 433,05–434,79 MHz hay 920–923 MHz), không phải một cái tên (“LoRa”, “sóng chuyên dụng”, “công nghệ độc quyền”).
• Bước 2 — yêu cầu tài liệu theo mục 7.1. Danh sách bộ phận, báo cáo thử nghiệm và giới hạn số thiết bị trên một trạm gốc. Con số “kết nối tối đa N thiết bị” trong quảng cáo phải khớp với tài liệu này.
• Bước 3 — kiểm ba chức năng bắt buộc trên tủ thật, không trên giấy: tủ báo lỗi khi ngắt một thiết bị (thử ngắt ≥ 300 giây), tủ báo pin yếu, và thiết bị hãng khác không ghép vào được.
• Bước 4 — yêu cầu bảng tính tuổi thọ pin. TCVN 7568-25:2023 mục 5.3.2 buộc nhà sản xuất thể hiện tuổi thọ nguồn bằng bảng tính, tối thiểu 36 tháng. “Pin 10 năm” nói miệng không thay được bảng tính này.
• Bước 5 — khảo sát vùng phủ sóng tại chính công trình của mình. Cự ly công bố luôn là điều kiện lý tưởng. Với công nghệ 2,4 GHz (BLE, Wi-Fi), bước này càng quan trọng vì tường bê tông và vách kim loại chặn mạnh hơn hẳn dải dưới 1 GHz. Ví dụ tài liệu một dòng không dây trong nước nêu điều kiện lắp trong phạm vi 25 m tới thiết bị gần nhất để tự liên kết thành cụm — con số kiểu này phải được kiểm bằng đo thực tế, không suy ra từ tờ rơi.
• Bước 6 — với hệ dùng Wi-Fi, hỏi thẳng: mất internet thì hệ còn báo cháy tại chỗ không? Một hệ báo cháy phải hoạt động độc lập với hạ tầng mạng và với dịch vụ đám mây của hãng.

Lỗi thường gặp

• Coi tên công nghệ là chứng nhận chất lượng. “Dùng LoRa” không nói gì về việc thiết bị có đạt TCVN 7568-25:2023 hay không — hai chuyện hoàn toàn tách rời.
• Suy đoán công nghệ từ mã model. Mã có chữ “BLE”, “LR”, “RF” chỉ là gợi ý tiếp thị. Chỉ tài liệu kỹ thuật mới là căn cứ.
• Mua thiết bị nhập không rõ băng tần. Rủi ro kép: vừa có thể sai quy định quản lý tần số tại Việt Nam, vừa dễ trùng dải với thiết bị khác trong toà nhà.
• Trộn thiết bị nhiều hãng trong một hệ không dây. Khác với hệ có dây, hệ vô tuyến bị khoá bởi giao thức riêng — mục 4.2.3.2 còn bắt buộc nhà sản xuất ngăn thiết bị của mình bị hệ khác nhận.
• Chọn 2,4 GHz cho công trình nhiều tầng, nhiều vách bê tông rồi phải chắp vá bộ tiếp sóng khắp nơi. Nên chọn dải tần theo kết cấu công trình ngay từ đầu.
• Quên rằng vùng phủ sóng thay đổi theo thời gian. Xây thêm vách, lắp kệ kim loại cao, đặt máy móc lớn đều làm suy hao tín hiệu — phải đo lại sau mỗi lần thay đổi mặt bằng.

Câu hỏi thường gặp

Hệ báo cháy không dây dùng sóng gì? Không có một loại sóng duy nhất. Thị trường Việt Nam đang có bốn họ công nghệ: LoRa/LPWAN (433,05–434,79 MHz hoặc 920–923 MHz), sóng chuyên dụng dải dưới 1 GHz theo giao thức riêng của từng hãng (ví dụ 444,4 MHz), Bluetooth Low Energy và Wi-Fi (cùng ở 2,4 GHz). Mỗi họ có cự ly, khả năng xuyên vật cản và mức tiêu thụ pin khác nhau.

LoRa có tốt hơn Bluetooth trong báo cháy không? Không có câu trả lời chung — phụ thuộc công trình. LoRa và các dải dưới 1 GHz xuyên vật cản và đi xa tốt hơn, hợp với nhà nhiều tầng, nhà xưởng, chuỗi công trình phân tán. BLE ở 2,4 GHz có cự ly ngắn hơn và bị bê tông, vách kim loại chặn mạnh, nên thường chỉ hợp quy mô hộ gia đình. Điều quan trọng hơn cả hai: thiết bị có đáp ứng TCVN 7568-25:2023 hay không.

Thiết bị báo cháy không dây có phải xin giấy phép tần số không? Có những nhóm thiết bị vô tuyến điện được miễn giấy phép sử dụng tần số, quy định trong Danh mục kèm Thông tư 08/2021/TT-BTTTT (sửa đổi bởi Thông tư 01/2025/TT-BKHCN, hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 01/VBHN-BKHCN). Với thiết bị LPWAN, danh mục bố trí hai dải 433,05–434,79 MHz và 920–923 MHz kèm giới hạn công suất. Thiết bị nằm ngoài các trường hợp được miễn thì phải theo quy định về giấy phép tần số — hãy yêu cầu người bán nêu rõ băng tần và cơ sở pháp lý của lô hàng.

Mua thiết bị LoRa 868 MHz từ châu Âu về dùng được không? 868 MHz là dải LoRa của châu Âu, không trùng với hai dải mà danh mục miễn giấy phép của Việt Nam bố trí cho thiết bị LPWAN. Trước khi mua hàng nhập, phải hỏi rõ băng tần thật của chính lô hàng (nhiều dòng sản phẩm có nhiều phiên bản băng tần khác nhau) và yêu cầu hồ sơ chứng minh phù hợp quy định quản lý tần số tại Việt Nam.

Hệ báo cháy chạy Wi-Fi có được không? Về nguyên tắc vẫn phải đáp ứng đủ yêu cầu của TCVN 7568-25:2023 như mọi công nghệ khác. Nhưng có một câu hỏi phải hỏi thẳng người bán: mất internet, mất điện router, đổi mật khẩu Wi-Fi hoặc thay router thì hệ còn báo cháy tại chỗ không. Hệ báo cháy cần hoạt động độc lập với hạ tầng mạng và dịch vụ đám mây.

Làm sao biết thiết bị không dây thật sự đạt chuẩn? Yêu cầu bộ tài liệu theo TCVN 7568-25:2023 mục 7.1 — danh sách bộ phận, báo cáo thử nghiệm, giới hạn số thiết bị trên một trạm gốc — cộng bảng tính tuổi thọ pin theo mục 5.3.2. Sau đó thử trực tiếp ba chức năng trên tủ: ngắt một thiết bị ≥ 300 giây xem tủ có báo lỗi không, thử báo pin yếu, và thử ghép thiết bị hãng khác xem hệ có từ chối không.

Xem thêm

Hệ thống báo cháy không dây · Hệ thống báo cháy tự động · Tủ trung tâm báo cháy · Gateway báo cháy · Tiếp điểm khô · Thiết bị truyền tin báo cháy · Module vào ra báo cháy · Đầu báo khói · Thiết bị kết nối không dây tầm xa dùng sóng LoRa · Thiết bị báo cháy không dây FireSmart · Hub Tiêu chuẩn & Quy chuẩn PCCC.

Nguồn tham khảo

TCVN 7568-25:2023 (ISO 7240-25) — mục 3.3, 3.5, 4.1, 4.2.2, 4.2.3, 4.2.4, 4.2.5, 4.2.6, 4.2.7, 5.3.2, 5.3.3, 6.2, 6.3, 7.1, 8.2.8 · TCVN 7568-14:2025 (mục 3.12, 4.1.2) · Thông tư 08/2021/TT-BTTTT · Thông tư 01/2025/TT-BKHCN · Văn bản hợp nhất 01/VBHN-BKHCN · tài liệu kỹ thuật FireSmart (băng tần 444,4 MHz, mạng tự định tuyến).

Biên tập & thẩm định: Ban nội dung kỹ thuật PCCC Việt Nam · Cập nhật lần cuối: 23/8/2026.