Dự thảo TCVN bảo vệ chống khói: có gì mới so với QCVN 06?
Tên dự thảo: TCVN XX08:202x – An toàn cháy cho nhà và công trình – Yêu cầu về bảo vệ chống khói (số hiệu tạm, xuất bản lần 1) · Dự thảo – chưa ban hành
Cơ quan biên soạn: Viện Khoa học công nghệ xây dựng · Đề nghị: Bộ Xây dựng · Công bố (dự kiến): Bộ Khoa học và Công nghệ
Tài liệu tham khảo chính: SP 7.13130.2013 (Liên bang Nga), có bổ sung từ NFPA 92 và NFPA 204 (Hoa Kỳ)
Đang áp dụng tại Việt Nam: Phụ lục D của QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023. Dự thảo này chưa thay thế gì.
- Viện Khoa học công nghệ xây dựng đã soạn dự thảo tiêu chuẩn quốc gia riêng về bảo vệ chống khói, dài khoảng 100 trang, xây dựng trên cơ sở tham khảo SP 7.13130.2013 của Nga.
- Lời giới thiệu của dự thảo nêu hướng soát xét: QCVN 06 chỉ giữ nguyên tắc khung, yêu cầu kỹ thuật chi tiết chuyển sang các tiêu chuẩn quốc gia riêng.
- Phần yêu cầu chung của dự thảo kế thừa phần lớn Phụ lục D hiện hành. Điểm mới là hơn 100 công thức tính lưu lượng khói, cấp khí tăng áp, khí bù và chọn quạt, cùng 7 phụ lục.
- Đây là bản dự thảo. Hồ sơ thiết kế, thẩm định hiện nay vẫn làm theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023.
Kỹ sư thiết kế hút khói, tăng áp ở Việt Nam lâu nay gặp cùng một khó khăn. Phụ lục D của QCVN 06:2022/BXD nói rõ khu vực nào phải hút khói và lưu lượng “phải được xác định bằng tính toán”, nhưng không đưa công thức. Đơn vị thiết kế phải tự chọn phương pháp, thường từ tiêu chuẩn nước ngoài như NFPA 92, BS EN 12101 hoặc SP 7.13130 của Nga. Dự thảo tiêu chuẩn quốc gia về bảo vệ chống khói đưa một phương pháp tính đầy đủ vào tiêu chuẩn riêng cho lĩnh vực này. Bài này tóm tắt nội dung dự thảo để kỹ sư thiết kế, đơn vị thẩm tra và chủ đầu tư nắm trước hướng thay đổi.
Nội dung dưới đây đọc từ một bản dự thảo đang được chia sẻ trong giới thiết kế, số hiệu còn để tạm “XX08:202x”. pccc.vn chưa thấy bản lấy ý kiến trên cổng thông tin chính thức. Bản ban hành có thể khác. Không dùng dự thảo làm căn cứ pháp lý trong hồ sơ.
⬇ Tải dự thảo TCVN bảo vệ chống khói (PDF, 100 trang)
Dự thảo TCVN bảo vệ chống khói là văn bản gì?
Tên đầy đủ là “An toàn cháy cho nhà và công trình – Yêu cầu về bảo vệ chống khói”. Dự thảo áp dụng cho thiết kế hệ thống thông gió thoát khói và hệ thống cấp không khí chống khói của công trình xây mới và xây dựng lại.
Theo Lời giới thiệu, dự thảo kế thừa các nội dung kỹ thuật chi tiết của QCVN 06 hiện hữu, rồi bổ sung giải pháp từ SP 7.13130 của Nga và NFPA 92, NFPA 204 của Hoa Kỳ. Mục đích nêu trong dự thảo là giúp việc áp dụng linh hoạt hơn, để giải pháp công nghệ mới và công trình đặc thù có cơ sở triển khai.
QCVN 06 sẽ thay đổi thế nào theo hướng soát xét mới?
Lời giới thiệu của dự thảo viết rằng QCVN 06 được soát xét theo hướng chỉ quy định các nguyên tắc an toàn cốt lõi mang tính khung. Yêu cầu kỹ thuật chi tiết chuyển sang một hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đi kèm. Dự thảo gọi đó là các “tiêu chuẩn vệ tinh”.

Trong mục Tài liệu viện dẫn, dự thảo nhắc tên hai tiêu chuẩn cùng nhóm: TCVN XX02 về đường và lối thoát nạn, TCVN XX04 về ngăn chặn cháy lan. Cả hai cũng chưa có số hiệu chính thức. Dự thảo không nêu tổng cộng có bao nhiêu tiêu chuẩn trong nhóm và khi nào ban hành.
Nếu hướng này thành hiện thực, cách làm hồ sơ sẽ đổi ở một điểm quan trọng. Quy chuẩn là bắt buộc. Tiêu chuẩn thì về nguyên tắc tự nguyện áp dụng, trừ khi được quy chuẩn hoặc văn bản pháp luật viện dẫn. Mức độ bắt buộc của các TCVN mới sẽ phụ thuộc vào cách QCVN 06 bản soát xét viện dẫn chúng. Điều này dự thảo chưa trả lời.
Dự thảo áp dụng cho những công trình nào?
| Nhóm công trình | Giới hạn nêu trong dự thảo |
|---|---|
| Chung cư, nhà ở tập thể | Chiều cao PCCC không quá 150 m |
| Nhà ở riêng lẻ, kể cả kết hợp hoặc chuyển đổi công năng | Từ 7 tầng (hoặc chiều cao PCCC từ 25 m), hoặc khối tích từ 5 000 m³, hoặc có 2 đến 3 tầng hầm. Nhà nhỏ hơn có thể áp dụng TCVN 13967 |
| Nhà công cộng | Chiều cao PCCC đến 150 m, trừ công trình thờ cúng, tín ngưỡng và di tích; gồm cả sân thể thao ngoài trời có khán đài |
| Nhà sản xuất, nhà kho | Chiều cao PCCC đến 50 m, không quá 1 tầng hầm |
| Nhà hạ tầng kỹ thuật | Chiều cao PCCC đến 50 m, không quá 1 tầng hầm |
| Nhà phục vụ giao thông vận tải | Chiều cao PCCC đến 50 m, không quá 3 tầng hầm |
| Nhà phục vụ nông nghiệp | Trừ nhà ươm, nhà kính trồng cây |
Dự thảo không áp dụng cho nhà có công năng đặc biệt: nhà máy điện, hầm giao thông, kho xăng dầu và khí đốt, nhà sản xuất hoặc kho vật liệu nổ, công trình quốc phòng an ninh, phần ngầm của tàu điện ngầm, hầm mỏ. Hệ thống hút bụi công nghệ và vận chuyển bằng khí nén cũng nằm ngoài phạm vi.
Các con số trong bảng là giới hạn phạm vi của dự thảo, không phải mọi nhà trong giới hạn đó đều áp dụng thẳng. Điều 1.3 của dự thảo nêu: công trình có công năng đặc thù hoặc quy mô vượt giới hạn của quy chuẩn an toàn cháy (ví dụ nhà ở cao trên 75 m, nhà công cộng cao trên 50 m) phải tuân thủ thêm quy chuẩn, tiêu chuẩn chuyên ngành tương ứng.
Cấu trúc dự thảo: phần nào kế thừa, phần nào mới?
| Phần | Nội dung | So với Phụ lục D QCVN 06 hiện hành |
|---|---|---|
| Mục 3 | Hơn 60 thuật ngữ và bảng ký hiệu | Mở rộng nhiều. Có thêm các khái niệm biên lớp khói, bộ phận ngăn khói |
| Mục 4 | Yêu cầu chung: khu vực phải thoát khói, trường hợp được miễn, giới hạn chịu lửa của ống, quạt, van | Phần lớn giữ nội dung D.1 đến D.14, đánh số lại. Ngưỡng áp suất dư 20–50 Pa giữ như D.11 |
| Mục 5 | Thông số tính toán ban đầu: vị trí đám cháy giả định, thời gian hoạt động, hệ số khí động của gió, thông số không khí ngoài trời | Mới |
| Mục 6 | Lưu lượng khói cần xả từ gian phòng cháy và từ khu vực liền kề (hành lang, sảnh thông tầng) | Mới. Phụ lục D chỉ yêu cầu “xác định bằng tính toán” (D.4) |
| Mục 7 | Cấp không khí vào buồng thang, giếng thang máy, khoang đệm; tính áp suất; khí bù; vùng an toàn | Mới về phương pháp tính |
| Mục 8 | Tính toán ống góp, rò rỉ, chọn quạt hút khói và quạt cấp khí | Mới |
| Phụ lục A–G | Tham số tải trọng cháy; tính chất khói; độ kín ống và van; tính hút khói cưỡng bức; thoát khói tự nhiên; màn ngăn khói; hình minh hoạ | Mới. Phụ lục C và F là phụ lục quy định, còn lại tham khảo |
Phần kế thừa từ Phụ lục D
Người đã quen Phụ lục D sẽ nhận ra gần hết Mục 4. Các ngưỡng quen thuộc vẫn còn: hút khói hành lang của nhà cao trên 28 m; hành lang dài hơn 15 m không có thông gió tự nhiên; vùng khói không quá 3 000 m²; mỗi cửa thu khói phục vụ không quá 1 000 m²; biên dưới lớp khói không thấp hơn 2 m. Giới hạn chịu lửa của ống dẫn khói vẫn theo bậc EI 120, EI 60, EI 45, EI 30. Các ngưỡng này pccc.vn đã lập bảng tra ở bài đối chiếu hệ thống thông gió, hút khói.
Phần mới: phương pháp tính
Từ Mục 5 trở đi là nội dung Phụ lục D chưa từng có. Dự thảo đi theo trình tự của một bài tính thật:
- Chọn kịch bản. Xét đám cháy tại một gian phòng của mỗi khoang cháy, ưu tiên tầng nổi thấp nhất. Phần ngầm phải xét cả tầng ngầm thấp nhất và các tầng ngầm phía trên. Cửa sổ giả định đóng.
- Tính lượng khói sinh ra. Từ công suất tỏa nhiệt của đám cháy, tính lưu lượng khói đi lên trong cột khói và nhiệt độ lớp khói. Có công thức riêng cho không gian đa năng, sảnh thông tầng, hành lang.
- Tính cấp khí. Lưu lượng cấp vào buồng thang, giếng thang máy, khoang đệm theo từng cách bố trí; lưu lượng khí bù kèm hệ số mất cân bằng trong khoảng từ −0,3 đến 0,3.
- Chọn quạt. Tính áp suất và nhiệt độ dọc ống góp đứng, có kể rò rỉ qua thành ống và qua van ngăn cháy thường đóng ở các tầng không cháy, rồi quy đổi ra lưu lượng và cột áp quạt.
Phương pháp tính lưu lượng khói này đi theo hướng của SP 7.13130 và tài liệu hướng dẫn kèm theo. Cách tính và ví dụ số xem bài tính lưu lượng hút khói theo SP 7.13130.
Điều gì thay đổi với hồ sơ thiết kế, thẩm định hiện nay?
Chưa có gì thay đổi. Hồ sơ vẫn theo Phụ lục D của QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023. Phụ lục D không ấn định phương pháp tính. Điểm 1.1.7 của Sửa đổi 1:2023 cho phép sử dụng tài liệu chuẩn nước ngoài theo nguyên tắc tại 1.5 của quy chuẩn và quy định về áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài trong xây dựng. Khi muốn làm khác một yêu cầu của Phụ lục D thì đi theo Điều D.1.7: có thiết kế bảo vệ chống khói theo tiêu chuẩn được phép áp dụng và vẫn đạt mục tiêu ở D.1.1. Cách chọn giữa các tiêu chuẩn xem bài so sánh NFPA 92, BS EN 12101 và QCVN 06.
Dự thảo vẫn đáng đọc từ bây giờ vì hai lý do. Thứ nhất, nó cho thấy phương pháp tính mà bản dự thảo đang dùng. Đơn vị thiết kế làm quen sớm sẽ đỡ bị động khi tiêu chuẩn ban hành. Thứ hai, các công thức của dự thảo dùng được để tự kiểm tra kết quả tính theo phương pháp khác.
✅ Cần rà phương án hút khói, tăng áp trước khi trình thẩm định?
PCCC.vn tư vấn giải pháp chống khói trong hồ sơ thiết kế PCCC: chọn phương pháp tính, đối chiếu với QCVN 06:2022/BXD và tiêu chuẩn viện dẫn. Gọi hotline 0876 666 114.
Câu hỏi thường gặp
1️⃣ Dự thảo TCVN bảo vệ chống khói đã có hiệu lực chưa?
Chưa. Đây là bản dự thảo, số hiệu còn để tạm là TCVN XX08:202x và chưa có quyết định công bố. Thiết kế và thẩm định hiện vẫn theo Phụ lục D của QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023.
2️⃣ Dự thảo dựa trên tiêu chuẩn nào?
Theo Lời giới thiệu, dự thảo được xây dựng trên cơ sở SP 7.13130.2013 của Liên bang Nga, kế thừa nội dung kỹ thuật chi tiết của QCVN 06 hiện hữu và bổ sung giải pháp từ NFPA 92, NFPA 204 của Hoa Kỳ.
3️⃣ QCVN 06 có bị bãi bỏ khi các TCVN mới ban hành không?
Dự thảo không nói QCVN 06 bị bãi bỏ. Lời giới thiệu nêu QCVN 06 được soát xét theo hướng chỉ quy định các nguyên tắc an toàn cốt lõi, còn yêu cầu kỹ thuật chi tiết chuyển sang các tiêu chuẩn quốc gia đi kèm.
4️⃣ Dự thảo khác Phụ lục D của QCVN 06 ở điểm nào lớn nhất?
Phụ lục D yêu cầu lưu lượng hút khói phải xác định bằng tính toán nhưng không đưa công thức. Dự thảo bổ sung phương pháp tính đầy đủ: thông số ban đầu, lưu lượng khói, cấp khí tăng áp, khí bù, chọn quạt, cùng 7 phụ lục.
5️⃣ Có nên thiết kế theo dự thảo ngay bây giờ không?
Không dùng dự thảo làm căn cứ pháp lý. Có thể dùng các công thức để tham khảo và tự kiểm tra, còn hồ sơ trình thẩm định phải viện dẫn văn bản đang có hiệu lực.
Văn bản và bài viết liên quan
- Kiểm soát khói công trình: 3 phương pháp theo QCVN 06
- Tính lưu lượng hút khói theo SP 7.13130
- NFPA 92 là gì? Kiểm soát khói, áp dụng tại Việt Nam
- Cấp khí bù hệ thống hút khói
- Thoát khói tự nhiên nhà xưởng
Nguồn: bản dự thảo TCVN XX08:202x “An toàn cháy cho nhà và công trình – Yêu cầu về bảo vệ chống khói” (Lời nói đầu, Lời giới thiệu, Mục 1 đến 8, Phụ lục A đến G); QCVN 06:2022/BXD Phụ lục D và Sửa đổi 1:2023 (1.1.7, D.1.7). Cập nhật 17/11/2026.







