Email: kinhdoanh@pccc.vn
Catalog FireSmart 07.2026Quả cầu chữa cháy tự động: loại nào đạt chuẩn, treo ở đâu
Quả cầu chữa cháy đạt chuẩn tại Việt Nam là bình bột chữa cháy tự động kích hoạt loại treo, làm theo TCVN 12314-1:2018. Nó tự phun khi nhiệt độ tại chỗ treo đạt ngưỡng kích hoạt — không cần điện, không cần người bấm. Loại “quả cầu ném vào đám cháy” bán trôi nổi trên mạng không thuộc phạm vi tiêu chuẩn này.
Ba điều cần biết trước khi mua
- Quả cầu không thay thế được bình xách tay. QCVN 10:2025/BCA mục 2.6.1 vẫn bắt buộc trang bị bình xách tay hoặc bình có bánh xe cho mọi khu vực.
- Nó chỉ bảo vệ phạm vi hẹp ngay dưới vị trí treo — đúng chỗ nguồn cháy dự kiến, không phải cả phòng.
- Giá trị lớn nhất của nó là ở nơi không có người trực: tủ điện, phòng máy phát, kho nhỏ, gầm cầu thang, khu để xe điện.
Quả cầu chữa cháy hoạt động thế nào?
Bên trong là bột chữa cháy được nén sẵn cùng khí đẩy. Bộ phận cảm biến nhiệt ở đáy quả cầu giữ van đóng; khi nhiệt độ tại điểm treo đạt ngưỡng thiết kế, cảm biến vỡ hoặc chảy ra, van mở và toàn bộ bột phun xuống trong vài giây.
TCVN 12314-1:2018 cho phép hai kiểu cảm biến:
- Chi tiết dễ nóng chảy — một mối hợp kim chảy ở nhiệt độ định trước.
- Bầu thuỷ tinh — ống thuỷ tinh chứa chất lỏng giãn nở, vỡ khi đạt nhiệt độ, giống nguyên lý đầu phun sprinkler.
Cả hai kiểu đều phải có chỉ số thời gian phản ứng RTI nhỏ hơn 350 (m·s)0,5 — đây là con số đo độ nhạy, càng nhỏ thì kích hoạt càng nhanh.
Thế nào là quả cầu đạt chuẩn?
Đây là phần cần soi kỹ khi so sánh hàng, vì thị trường có rất nhiều sản phẩm chỉ giống về hình dáng. Yêu cầu chính của TCVN 12314-1:2018:
| Hạng mục | Yêu cầu | Điều |
|---|---|---|
| Phạm vi áp dụng | Bình bột tự động kích hoạt loại treo, đã nạp đầy, khối lượng tổng không quá 20 kg, kích hoạt bằng tác dụng nhiệt | 1 |
| Áp kế | Loại nén khí trực tiếp bắt buộc có áp kế chỉ báo áp suất trong bình | 4.1.5 |
| Sai số khối lượng | Không quá ± 5% so với chỉ số thiết kế | 4.1.6 |
| Cơ cấu treo | Phải chắc chắn, an toàn | 4.1.7 |
| Lượng bột phun ra | Lớn hơn 90% khối lượng hoặc thể tích đã nạp | 4.1.8 b) |
| Thời gian phun | Trong phạm vi ± 30% so với giá trị ghi trên nhãn | 4.1.8 c) |
| Độ nhạy cảm biến | RTI < 350 (m·s)0,5 | 4.2.1.3 |
| Hiệu quả dập cháy | Phải đạt cả thử nghiệm chữa cháy loại A và loại B | 4.1.9 |
Kiểm nhanh khi nhận hàng: có áp kế và kim nằm vùng xanh · nhãn ghi rõ nhiệt độ kích hoạt và thời gian phun · cân thử xem có lệch quá 5% so với khối lượng ghi trên nhãn · có tài liệu kỹ thuật ghi thử nghiệm theo TCVN 12314-1.
Quả cầu treo và quả cầu ném khác nhau thế nào?
| Quả cầu treo tự kích hoạt | Quả cầu ném | |
|---|---|---|
| Cách hoạt động | Treo cố định, tự phun khi nhiệt độ đạt ngưỡng | Người ném vào đám cháy, kích hoạt khi tiếp xúc lửa |
| Tiêu chuẩn Việt Nam | Có — TCVN 12314-1:2018 | Không thuộc phạm vi TCVN 12314-1 |
| Cần người có mặt | Không | Có |
| Dùng hợp lý ở | Tủ điện, phòng máy, kho nhỏ, khu sạc xe điện, gầm cầu thang | Chỉ nên coi là dụng cụ hỗ trợ, không tính vào định mức trang bị |
Đừng tính quả cầu vào định mức bình chữa cháy bắt buộc. QCVN 10:2025/BCA dẫn chiếu TCVN 7435-1 để tính số lượng và khoảng cách bố trí bình xách tay và bình có bánh xe. Quả cầu là lớp bảo vệ thêm cho một điểm nguy hiểm cụ thể, không thay được phần bắt buộc đó. Xem cách tính ở trang bình chữa cháy.
Treo ở đâu cho đúng?
Nguyên tắc: treo ngay phía trên nguồn cháy dự kiến, ở độ cao theo hướng dẫn của nhà sản xuất — treo quá cao thì nhiệt không đủ kích hoạt kịp, treo lệch thì bột phun không trúng.
- Tủ điện, tủ phân phối — vị trí phổ biến nhất, cháy thường bắt đầu từ đấu nối lỏng.
- Phòng máy phát điện, phòng bơm — có nguồn nhiệt và nhiên liệu, thường không có người.
- Khu vực sạc xe máy điện, xe đạp điện — nhất là khu để xe chung cư, nhà trọ.
- Kho nhỏ, gầm cầu thang, hầm kỹ thuật — nơi ít người qua lại.
Không treo ở nơi có gió thổi mạnh làm tản nhiệt (cảm biến chậm kích hoạt), nơi bị che chắn bởi giá kệ, hoặc nơi bột phun xuống sẽ trúng thiết bị điện tử nhạy cảm.
Bảo dưỡng quả cầu chữa cháy
Quả cầu vẫn là bình chữa cháy, nên chịu cùng chế độ kiểm tra và bảo dưỡng: kiểm tra khoảng 30 ngày một lần và bảo dưỡng ít nhất 6 tháng một lần theo QCVN 10:2025/BCA mục 1.5.13.
- Nhìn áp kế — kim phải trong vùng xanh.
- Nhìn cảm biến — bầu thuỷ tinh không nứt, không bám bụi dày làm chậm phản ứng.
- Nhìn cơ cấu treo — móc, dây, bu lông còn chắc.
- Nhìn thân bình — không móp, không gỉ.
Chi tiết cách kiểm tra: Cách kiểm tra bình chữa cháy còn dùng được. Căn cứ đầy đủ: TCVN 7435-2:2004.
Cần tư vấn chọn quả cầu chữa cháy?
PCCC Việt Nam phân phối bình cầu chữa cháy tự động và các loại bình chữa cháy mới 100%, kèm tủ, hộp, kệ đựng bình và biển báo vị trí. Khảo sát vị trí treo và báo giá theo hiện trạng công trình.
Câu hỏi thường gặp
Xem thêm
Cập nhật bài viết nổi bật
Tìm hiểu về tải trọng cháy – Lê Ngọc Tùng