Hành lang cụt dưới 15m có bắt buộc làm tường, cửa chống cháy không?

Không phải vì mốc 15m. QCVN 06:2022/BXD có hai quy định khác nhau đều nhắc tới con số “15m” trong bối cảnh hành lang, nhưng không quy định nào trong số đó lấy 15m làm ranh giới “có/không cần tường, cửa chống cháy”. Trên thực tế, hành lang trên đường thoát nạn vẫn phải có tường/cửa chống cháy theo một yêu cầu khác hẳn, không phụ thuộc việc hành lang dài hơn hay ngắn hơn 15m — xem mục cuối bài.

Hai quy định “15m” khác nhau trong QCVN 06 — dễ gộp nhầm

• Mục A.2.19 (Phụ lục A): quy định khoảng cách tối đa từ cửa phòng/căn hộ trên hành lang cụt tới lối thoát nạn gần nhất.
• Phụ lục D, mục D.2: quy định về hệ thống chống tụ khói, có một câu nhắc tới “vách ngăn có cửa đi” và “15m” — nhưng trong ngữ cảnh hoàn toàn khác.

Câu hỏi “lối thoát nạn dưới 15m có cần tường/cửa chống cháy không” thường xuất phát từ việc ghép hai quy định này làm một.

A.2.19 — khoảng cách tới lối thoát nạn, không phải yêu cầu vật liệu tường/cửa

Nguyên văn mục A.2.19, QCVN 06:2022/BXD:

“Khi cửa ra vào của các căn hộ hoặc gian phòng bố trí trên hành lang cụt thì khoảng cách từ cửa đó đến lối ra thoát nạn gần nhất không được vượt quá 15 m. Khi cửa được bố trí ở giữa các buồng thang bộ không nhiễm khói thì khoảng cách này không được vượt quá 20 m.”

Đây thuần tuý là quy định về khoảng cách đi lại tối đa khi thoát nạn — dùng để tính toán bố trí lối ra, không nói gì về việc hành lang hay cửa phòng phải có giới hạn chịu lửa (EI) bao nhiêu.

Phụ lục D.2 — nơi duy nhất “15m” xuất hiện cùng “vách ngăn có cửa đi”, nhưng là quy định chống tụ khói

Phụ lục D của QCVN 06 quy định hệ thống chống tụ khói (hút xả khói khi có cháy). Trong mục D.2, sau phần liệt kê các khu vực bắt buộc hút khói (gồm cả một số hành lang cụt dài hơn 15m không có thông gió tự nhiên), quy chuẩn ghi thêm một câu chống lách luật:

“Không cho phép ngăn chia phần hành lang cụt của nhà bằng các vách ngăn có cửa đi thành các đoạn có chiều dài nhỏ hơn 15 m.”

Đặt trong mạch của cả mục D.2 (về chống tụ khói), câu này nhằm ngăn việc cắt nhỏ một hành lang cụt dài bằng vách ngăn và cửa để mỗi đoạn “trông có vẻ” dưới 15m, né yêu cầu hút khói. Nó không phải là quy định bắt buộc làm tường, cửa chống cháy cho hành lang dưới 15m — ngược lại, đây là quy định cấm một cách lách luật cụ thể trong thiết kế hệ thống chống tụ khói, không phải yêu cầu chung về giới hạn chịu lửa của hành lang.

Vậy điều gì thực sự quyết định tường, cửa hành lang phải chống cháy?

Câu trả lời nằm ở mục 3.3.5, QCVN 06:2022/BXD (không liên quan gì tới mốc 15m ở hai mục trên):

“Các hành lang, sảnh, phòng chung trên đường thoát nạn phải được bao che bằng các bộ phận ngăn cháy phù hợp quy định trong các quy chuẩn cho từng loại công trình. Bộ phận ngăn cháy bao che đường thoát nạn của nhà có bậc chịu lửa I phải làm bằng vật liệu không cháy với giới hạn chịu lửa ít nhất EI 30, và của nhà có bậc chịu lửa II, III, IV phải làm bằng vật liệu không cháy hoặc cháy yếu (Ch1) với giới hạn chịu lửa ít nhất EI 15 (…). Các cửa mở vào hành lang phải là cửa ngăn cháy có giới hạn chịu lửa không thấp hơn giới hạn chịu lửa của bộ phận ngăn cháy.”

Nghĩa là: mọi hành lang trên đường thoát nạn — bất kể dài hay ngắn hơn 15m — đều phải được bao che bằng tường/vách và có cửa đạt giới hạn chịu lửa tối thiểu EI 15 hoặc EI 30 tuỳ bậc chịu lửa của công trình. Ngoài ra, cùng mục 3.3.5 còn quy định: hành lang dài hơn 60m phải được chia bằng vách ngăn cháy loại 2 thành các đoạn không quá 60m (khoảng chia cụ thể tính theo yêu cầu chống tụ khói ở Phụ lục D). Như vậy, các mốc thật sự chi phối tường/cửa chống cháy của hành lang là bậc chịu lửa của công trình và ngưỡng 60m — không phải 15m.

Câu hỏi thường gặp

Cửa cách lối thoát nạn đúng 15m thì có đạt chuẩn không? Đạt, xét theo mục A.2.19: khoảng cách không được vượt quá 15m, nên đúng bằng 15m vẫn trong giới hạn cho phép. A.2.19 nới ngưỡng này lên 20m cho trường hợp cửa bố trí ở giữa các buồng thang bộ không nhiễm khói.

Hành lang cụt là gì? Là hành lang chỉ có lối thoát nạn ở một đầu — đầu còn lại bịt kín hoặc không dẫn tới lối ra thoát nạn khác, khác với hành lang thông hai đầu.

Hành lang dưới 15m thì không cần tường, cửa chống cháy gì cả, đúng không? Không đúng. Mốc 15m ở A.2.19 và Phụ lục D.2 không liên quan tới yêu cầu tường/cửa chống cháy. Theo mục 3.3.5, mọi hành lang trên đường thoát nạn đều phải bao che bằng bộ phận ngăn cháy và cửa ngăn cháy đạt EI 15 hoặc EI 30 tuỳ bậc chịu lửa công trình, không phân biệt chiều dài.

Xem thêm: Toàn văn QCVN 06:2022/BXD · QCVN 06:2022/BXD là gì? · Bậc chịu lửa của công trình.